MEVZUATLAR

4708 SAYILI YAPI DENETİM HAKKINDA KANUN

Amaç, kapsam ve tanımlar
Madde 1 – Bu Kanunun amacı; can ve mal güvenliğini teminen, imar plânına, fen, sanat ve sağlık kurallarına, standartlara uygun kaliteli yapı yapılması için proje ve yapı denetimini sağlamak ve yapı denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Bu Kanun; 3194 sayılı İmar Kanununun 26 ncı maddesinde belirtilen kamuya ait yapı ve tesisler ile 27 nci maddesinde belirtilen ruhsata tâbi olmayan yapılar ile tek parselde, bodrum katı dışında en çok iki katlı ve toplam ikiyüz metrekareyi geçmeyen müstakil yapılar hariç, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak yapıların denetimini kapsar. (1)
Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Bakanlık :Bayındırlık ve İskân Bakanlığını,
b) İlgili idare :Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki uygulamalar için büyükşehir belediyeleri ile diğer belediyeleri, bu alanlar dışında kalan alanlarda valilikleri, yapı ruhsatı ve kullanma izin belgesi verme yetkisine sahip diğer idareleri,
c) Yapı sahibi : Yapı üzerinde mülkiyet hakkına sahip olan gerçek ve tüzel kişileri,
d) Yapım süresi :Yapı sahibinin, yapı ruhsatını aldığı tarih ile yapı kullanma iznini aldığı tarih arasındaki dönemi,
e) Yapı inşaat alanı : Işıklıklar hariç, bodrum kat, asma kat ve çatı arasında yer alan mekanlar ve ortak alanlar dahil yapının inşa edilen tüm katlarının alanını,
f) Yapı yaklaşık maliyeti :Binalarda, Bakanlıkça her yıl yayımlanan mimarlık ve mühendislik hizmet bedellerinin hesabına esas yapı yaklaşık birim maliyetlerine ilişkin ilgili mevzuatta belirtilen birim maliyet ile yapı inşaat alanının çarpımından elde edilen bedeli;binalarda yapılacak değiştirme, güçlendirme ve esaslı onarım işlerinin ve bina dışında kalan yapılarda ise yapının keşif bedelini,
g) Taşıyıcı sistem :Yapıların; temel, betonarme, ahşap, çelik karkas, duvar, döşeme ve çatı gibi yük taşıyan ve aktaran bölümlerini ve istinat yapılarını,
h) Yapı hasarı : Kullanımdan doğan hasarlar hariç, yapının fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik, hatalı ve kusurlu yapılması nedeniyle yapıda meydana gelen ve yapının kullanımını engelleyen veya yapıda değer kaybı oluşturan her türlü hasarı,
ı) Yapı denetim kuruluşu :Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile münhasıran yapı denetimi görevini yapan, ortaklarının tamamı mimar ve mühendislerden oluşan tüzel kişiyi,
j) Yapı müteahhidi :Yapım işini, yapı sahibine karşı taahhüt eden veya ticarî amaçla ya da kendisi için şahsî finans kaynaklarını kullanarak üstlenen, ilgili meslek odasına kayıtlı, gerçek ve tüzel kişiyi,
––––––––––––––––
(1) Bu fıkraya 30/6/2004 tarihli ve 5205 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, "ruhsata tabi olmayan yapılar“ ibaresinden sonra gelmek üzere " ile tek parselde, bodrum katı dışında en çok iki katlı ve toplam ikiyüz metrekareyi geçmeyen müstakil yapılar“ ibaresi eklenmiş ve metne işlenmiştir.
k) Proje müellifi :Mimarlık, mühendislik tasarım hizmetlerini iştigal konusu olarak seçmiş, yapının etüt ve projelerini hazırlayan gerçek ve tüzel kişiyi,
l) Denetçi mimar ve mühendis :İlgili mühendis ve mimar meslek odalarına üyeliği devam eden ve Bakanlıkça denetçi belgesi verilmiş mühendis ve mimarları,
m) Laboratuvar : İnşaat ve yapı malzemeleri ile ilgili ham madde ve mamul madde üzerinde ilgili standartlarına veya teknik şartnamelerine göre ölçüm, muayene, kalibrasyon yapabilen ve diğer özelliklerini tayin eden, Bakanlıktan izin almış tesisi,
İfade eder.
Yapı denetim kuruluşları ve görevleri
Madde 2 – Bu Kanun kapsamına giren her türlü yapı; Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile çalışan ve münhasıran yapı denetimi ile uğraşan tüzel kişiliğe sahip yapı denetim kuruluşlarının denetimine tabidir. Yapı denetim hizmeti; yapı denetim kuruluşu ile yapı sahibi veya vekili arasında akdedilen hizmet sözleşmesi hükümlerine göre yürütülür. Yapı sahibi, yapım işi için anlaşma yaptığı yapı müteahhidini vekil tayin edemez.
Yapı denetim kuruluşlarının nama yazılı ödenmiş sermayelerinin tamamının, mimar veya mühendislere ait olması zorunludur. Yapı denetim kuruluşları; denetçi mimar ve mühendisler ile yardımcı kontrol elemanları istihdam eder.
Yapı denetim kuruluşunda görev alacak denetçi mimar ve mühendisler ile yardımcı kontrol elemanlarında ve laboratuvar görevlilerinde aranacak nitelik ve deneyim ile bu kişilere belge verilmesi, yapı denetim kuruluşunun ve laboratuvarların çalışma usul ve esasları Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.
Yapı denetim kuruluşları aşağıda belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür:
a) Proje müelliflerince hazırlanan, yapının inşa edileceği arsa veya arazinin zemin ve temel raporları ile uygulama projelerini ilgili mevzuata göre incelemek, proje müelliflerince hazırlanarak doğrudan kendilerine teslim edilen uygulama projesi ve hesaplarını kontrol ederek, ilgili idareler dışında başka bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulmadan, ilgili idareye uygunluk görüşünü bildirmek.
b) Yapı denetimini üstlendiğine dair ilgili idareye taahhütname vermek, yapı ruhsatının ilgili bölümünü imzalamak, bu yapıya ilişkin bilgileri yapı ruhsatı düzenleme tarihinden itibaren yedi gün içinde Bakanlığa bildirmek.
c) Yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemek.
d) Yapım işlerinde kullanılan malzemeler ile imalatın proje, teknik şartname ve standartlara uygunluğunu kontrol etmek ve sonuçlarını belgelendirmek, malzemeler ve imalatla ilgili deneyleri yaptırmak.
e) Yapılan tüm denetim hizmetlerine ilişkin belgelerin bir nüshasını ilgili idareye vermek, denetimleri sırasında yapıda kullanılan malzeme ve imalatın teknik şartname ve standartlara aykırı olduklarını belirledikleri takdirde, durumu bir rapor ile ilgili idareye ve il sanayi ve/veya ticaret müdürlüklerine bildirmek.
f) İş yerinde, iş güvenliği ve işçi sağlığı konusunda gerekli tedbirlerin alınması için yapı müteahhidini yazılı olarak uyarmak, uyarıya uyulmadığı takdirde durumu ilgili bölge çalışma müdürlüğüne bildirmek.
g) Ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu üç iş günü içinde ilgili idareye bildirmek.
h) Yapının ruhsat eki projelerine uygun olarak kısmen veya tamamen bitirildiğine dair ilgili idareye rapor vermek.
ı) Zemin, malzeme ve imalata ilişkin deneyleri, şartname ve standartlara uygun olarak laboratuvarlarda yaptırmak.
Sorumluluklar ve yapılamayacak işler
Madde 3 – Bu Kanunun uygulanmasında, yapı denetim kuruluşları imar mevzuatı uyarınca öngörülen fennî mesuliyeti ilgili idareye karşı üstlenir.
Yapı denetim kuruluşları, denetçi mimar ve mühendisler, proje müellifleri, laboratuvar görevlileri ve yapı müteahhidi ile birlikte yapının ruhsat ve eklerine, fen, sanat ve sağlık kurallarına aykırı, eksik, hatalı ve kusurlu yapılmış olması nedeniyle ortaya çıkan yapı hasarından dolayı yapı sahibi ve ilgili idareye karşı, kusurları oranında sorumludurlar. Bu sorumluluğun süresi; yapı kullanma izninin alındığı tarihten itibaren, yapının taşıyıcı sisteminden dolayı on beş yıl, taşıyıcı olmayan diğer kısımlarda ise iki yıldır.
Yapıda, yapı kullanma izni alındıktan sonra, ilgili idareden izin alınmadan yapılacak esaslı tadilattan doğacak yapı hasarından, izinsiz tadilat yapan sorumludur. Yapı denetim kuruluşu; yazılı ihtarına rağmen yapı sahibi tarafından önlemi alınmayan, parsel dışında meydana gelen ve yapıda hasar oluşturan yer kayması, çığ düşmesi, kaya düşmesi ve sel baskınından doğan hasarlardan sorumlu değildir.
Yapı denetim kuruluşlarının yöneticileri, ortakları, denetçi mimar ve mühendisleri ile proje müellifleri, laboratuvar görevlileri ve yapı müteahhidi; bu Kanunun uygulanmasından dolayı ortaya çıkan yapı hasarından sorumludur.
Yapı denetim kuruluşu denetim faaliyeti dışında başka ticarî faaliyette bulunamaz. Bu kuruluşun denetçi mimar ve mühendislerinin, denetim faaliyeti süresince başkaca meslekî ve inşaat işleri ile ilgili ticarî faaliyette bulunmaları yasaktır.
Yapı denetim komisyonu ve görevleri
Madde 4 – Yapı denetim komisyonu; Bakanlıkça görevlendirilecek, konu ile ilgili en az genel müdür yardımcısı seviyesinde bir başkan ile en az şube müdürü seviyesinde dört üyeden oluşur ve Bakanlıkça uygun görülen birimin bünyesinde faaliyetlerini yürütür.
Yapı denetimi komisyonu, yapı denetim kuruluşlarına izin belgesi verir, faaliyetlerini denetler ve sicillerini tutar. Bu Kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıkları inceler ve görüşünü bildirir.
Yapı denetim komisyonu bu Kanun hükümlerine aykırı hareket eden yapı denetim kuruluşu hakkında 8 inci maddeye göre işlem yapılmak üzere Bakanlığa teklifte bulunur.
Yapı denetim komisyonunun; çalışma usul ve esasları Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.
Yapı denetimi hizmet sözleşmeleri
Madde 5 – Yapı denetimi hizmet sözleşmeleri yapı sahibi ile yapı denetim kuruluşu arasında akdedilir. Bu sözleşmenin bir sureti taahhütname ekinde ilgili idareye verilir.
Bu sözleşmede; taahhüt edilen hizmetin konusu, yeri, inşaat alanı, süresi, varsa yapı sahibi ile yapı müteahhidi arasında akdedilen sözleşmede yer alan yapının fizikî özellikleri, yapı denetimi hizmet bedeli, yapı denetiminde görev alacak teknik personel listesi ve diğer yükümlülükler yer alır.
İlgili idare; yapı denetimi hizmet sözleşmesinde yer alan hükümlere, yapı sahibinin uymaması halinde yapı tatil tutanağı düzenleyerek inşaatı durdurur, yapı denetim kuruluşunun uymaması halinde ise yapı denetimi komisyonuna bildirimde bulunur.
Yapı denetimi hizmetleri için yapı denetim kuruluşlarına ödenecek hizmet bedelleri, asgarî hizmet bedelinden az olmamak kaydıyla, projenin özellikleri ile yapının bulunduğu bölgenin fizikî, ekonomik ve sosyal özellikleri dikkate alınarak bu sözleşmede belirtilir.
Asgarî hizmet bedeli, yapı yaklaşık maliyetinin % 3’üdür. Yapım süresi, iki yılı aşan yapılarda, bu oran, her altı ay için % 10 artırılır, iki yıldan kısa süren yapılarda ise her altı ay için % 5 azaltılır.
Yapı denetim kuruluşu, katma değer vergisi hariç yaptığı hizmetlerden dolayı yapı sahibinden başka ad altında ayrıca hiçbir bedel talebinde bulunamaz.
Yapı denetimi hizmet sözleşmesi ve hizmet bedellerinin ödenme esasları Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.
Yapı denetim kuruluşu ile mimar ve mühendislerinin yapı ile ilişkisinin kesilmesi
Madde 6 – Yapı denetim kuruluşunun görevden ayrılması veya mimar ve/veya mühendislerinden birinin, herhangi bir sebeple yapı ile ilişkisinin kesilmesi halinde yapı denetim kuruluşu durumu; gerekçeleri ile birlikte en geç üç iş günü içinde yazılı olarak Bakanlığa ve ilgili idareye bildirir. Aksi takdirde kanunî sorumluluktan kurtulamaz.
Bu durumda; yapı sahibince, yeniden yapı denetim kuruluşu görevlendirilmedikçe veya yapı denetim kuruluşunca, ayrılan mimar ve/veya mühendislerin yerine yenisi işe başlatılmadıkça ilgili idarece yapının devamına izin verilmez.
Sicillerin tutulması ve yapılara sertifika verilmesi
Madde 7 – Yapı denetim kuruluşlarının ve bu kuruluşların mimar ve mühendislerinin yapı denetimine ait sicilleri, ilgili idare tarafından verilen sicil raporlarına göre yapı denetimi komisyonunca tutulur.
Bu Kanun kapsamında denetlenerek inşa edilmiş yapılara ilgili idarelerce sertifika verilir.
Siciller ile sicil raporlarının tutulması ve yapılara sertifika verilmesine dair usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.
Denetim faaliyetinin durdurulması ve izin belgesinin iptali
Madde 8 – Yapı denetim kuruluşlarından, bu Kanunda öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri anlaşılanların veya son üç yıl içerisinde üç defa olumsuz sicil alanların veyahut 3 üncü maddenin son fıkrası ile 6 ncı maddenin birinci fıkrası hükümlerine aykırı hareket ettiği belirlenenlerin denetim faaliyeti, yapı denetim komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıla kadar durdurulur ve belgesi geçici olarak geri alınır. Durdurma kararı, Resmî Gazetede ilan edilir ve sicillerine işlenir. Denetim faaliyetinin geçici olarak durdurulmasına neden olan yapı denetim kuruluşunun mimar ve mühendisleri, bu süre içerisinde başka ad altında dahi olsa hiçbir denetim faaliyetinde bulunamaz. Geçici durdurmaya neden olan mimar ve mühendisler Bakanlıkça ilgili meslek odasına bildirilir. Meslek odaları, bu kişiler hakkında kendi mevzuatına göre işlem yapar.
Faaliyeti üç defa durdurulan yapı denetim kuruluşunun denetim faaliyetine son verilir ve izin belgesi Bakanlıkça iptal edilir.
İzin belgesi iptal edilen yapı denetim kuruluşunun, kusurları mahkeme kararı ile kesinleşen mimar ve mühendisleri başka bir yapı denetim kuruluşunda görev almaları halinde, görev aldıkları bu kuruluşa izin belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir.
Denetim faaliyeti geçici olarak durdurulan veya izin belgesi iptal edilen yapı denetim kuruluşu hakkındaki bu karar ilgili idareye bildirilir ve denetimini üstlendiği yapıların devamına izin verilmez. Bu durumda, yapım faaliyetine devam edilebilmesi için yapı sahibince başka bir yapı denetim kuruluşunun görevlendirilmesi zorunludur.
Ceza hükümleri
Madde 9 – (Değişik: 23/1/2008 – 5728/497 md.)
Bu Kanun hükümlerinin uygulanması sırasında, yapı denetim kuruluşunun icraî veya ihmalî davranışla görevini kötüye kullanan ortakları, yöneticileri, mimar ve mühendisleri, yapı müteahhidi, proje müellifi gerçek kişiler ile laboratuvar görevlileri, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Yapı denetim kuruluşunun ortak ve yöneticileri, mimar ve mühendisleri ile laboratuvar görevlileri bu Kanun hükümleri çerçevesinde yapmaları gereken denetimi yapmadıkları hâlde yapmış gibi veya yapmalarına rağmen gerçeğe aykırı olarak belge düzenlemeleri hâlinde Türk Ceza Kanununun resmi belgede sahtecilik suçuna ilişkin hükümlerine göre cezalandırılır.
Yapı denetim kuruluşunun izin belgesi alma aşamasında gerçeğe aykırı belge düzenlendiğinin izin belgesi verildikten sonra anlaşılması hâlinde, izin belgesi derhal iptal edilir.
Bu Kanuna aykırı fiillerden dolayı hükmolunan kesinleşmiş mahkeme kararları, Cumhuriyet başsavcılıklarınca Bakanlığa ve mimar ve mühendislerin bağlı olduğu meslek odalarına bildirilir.
Yapı denetim kuruluşu ile denetçi mimar ve mühendisleri; eylem ve işlemlerinden 3194 sayılı İmar Kanununun fenni mesul için öngörülen hükümlerine tabidirler.
Bakanlığın denetim yetkisi
Madde 10 – Bakanlık, bu Kanunun uygulanmasında yapı denetim kuruluşlarının işlem ve faaliyetlerini denetleme yetkisine sahiptir.
Kanunun uygulanacağı iller
Madde 11 – Bu Kanunun uygulanmasına pilot iller olarak; Adana, Ankara, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bolu, Bursa, Çanakkale, Denizli, Düzce, Eskişehir, Gaziantep, Hatay, İstanbul, İzmir, Kocaeli, Sakarya, Tekirdağ ve Yalova illerinde başlanır.
Pilot illerin genişletilmesi ve daraltılmasına, Bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Diğer hükümler ve yönetmelikler
Madde 12 – Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
Bu Kanun gereğince düzenlenmesi öngörülen yönetmelikler, Kanunun yayımı tarihinden itibaren kırkbeş gün içerisinde Bakanlıkça çıkarılır.
Yürürlükten kaldırılan ve değiştirilen hükümler
Madde 13 – a) 3.2.2000 tarihli ve 595 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılmıştır.
b) 27.1.1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun ek 5, ek 6, ek 7 nci maddeleri ile geçici 6 ve geçici 7 nci maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.
c) 17.6.1938 tarihli ve 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanunun 7 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 7 – 1 inci maddede belirtilen diploma veya ruhsatnamelerden birini haiz olmayanlar Türkiye’de mühendis veya mimar unvanı ile istihdam olunamazlar, imzalarla sanat icra edemezler, bu unvanları kullanarak rey veremezler ve imza da koyamazlar.
Geçici Madde 1 – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce Bakanlıkça yapı denetim kuruluşlarına verilmiş olan yapı denetimi izin belgeleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay süreyle geçerlidir. Bu süre içerisinde bu Kanun hükümlerine uygun olarak yenilenmeyen yapı denetim izin belgeleri geçersiz sayılır.
Geçici Madde 2 – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 3194 sayılı İmar Kanunu ile 595 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre alınan yapı ruhsatları geçerlidir.
Geçici Madde 3 – 595 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca yapı denetim kuruluşlarınca tahsil edilmiş olan malî sorumluluk sigorta primleri yapı sahiplerine iade edilir.
Yürürlük
Madde 14 – Bu Kanun yayımı tarihinden otuz gün sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 15 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

4708 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Değiştiren Yürürlüğe
Kanun 4708 sayılı Kanunun değişen maddeleri giriş tarihi
5728 9 8/2/2008

09.10.2001 tarihli 48 sayılı Genelge

BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI
Yapı Denetim Komisyonu Başkanlığı
ANKARA

SAYI: B.09.YDK.0-00.00.00/48 09 EKİM 2001
KONU: Kamu ve Özel İnşaatlarda Beton, Beton Çelik Çubuk Kalite Kontrolü Hk.

...................... VALİLİĞİNE
İLGİ: a) Bakanlığımızın (Yapı İşleri Genel Müdürlüğü) 08.10. 1996 gün ve 512 sayılı genelgesi.
b) Bakanlığımızın (Yapı İşleri Genel Müdürlüğü)13.02.1998 gün ve 75 sayılı genelgesi.
c) Bakanlığımızın (Yüksek Fen Kurulu) 15.09.2000 gün ve 532 sayılı genelgesi.

Yapı denetimi hakkında 595 Sayılı K.H.K. ve Yönetmeliği çıkartılmış, K.H.K.' nin Anayasa Mahkemesi Başkanlığınca yürütmesinin durdurulması ve iptalinden sonra da 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun ve bu kanuna dayalı Yapı Denetimi Uygulama Usul ve Esasları Yönetmeliği 13. 08.2001 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Ülkemizin depremler nedeniyle uğradığı can ve mal kayıplarının en aza indirilebilmesi için kalitesiz ve denetimsiz yapılaşmanın önlenmesi, çağdaş norm ve standartlarda yapı üretiminin sağlanabilmesi amacıyla çıkarılan 4708 sayılı Yapı Denetim Kanununda, yapı üretim sürecinde gerçekleştirilen tüm mühendislik ve mimarlık hizmetlerinin, bünyelerinde, denetçi mühendis ve denetçi mimar bulundurması zorunlu yapı denetim kuruluşlarınca denetlenmesini hükme bağlamıştır.

Ancak, kanunun geçici 2.maddesinde; "bu kanun yürürlüğe girdikten önce 3194 sayılı İmar Kanunu ile 595 sayılı Yapı Denetimi Hakkında K.H.K. hükümlerine göre alınan yapı ruhsatları geçerlidir." hükmü yer almaktadır. 595 sayılı K.H.K.'nın Anasaya Mahkemesince iptali nedeniyle bu K.H.K.'ye göre ruhsat alan inşaatların uygulamaları 4708 sayılı Yapı Denetim Hakkındaki Kanuna göre yapılacaktır.

Bu durumda sistemde 595 sayılı K.H.K., 3194 sayılı "İmar Kanunu" ve önümüzdeki günlerde de 4708 sayılı "Yapı Denetim Hakkındaki Kanun"a göre ruhsat alan inşaatlar bulunacaktır.

4708 sayılı Kanunun 2.maddesi (1) bendinde; "zemin, malzeme ve imalata ilişkin deneyleri, şartname ve standartlara uygun olarak Laboratuvarlarda yaptırmak" hükmü yer almış, yönetmeliğin 6ncı maddesi "yapım aşamasında" başlıklı bölümün ( a ) bendinde de; "yapının taşıyıcı sistemindeki beton, beton çelik çubuk, duvar elemanları v.b. malzeme ve imalatın standart ve şartnamelere göre bakanlıkça izin verilen özel ve kamu kuruluşlarının laboratuvarlarında muayene ve deneylerini yaptırarak raporlarının ilgili idareye verir" şartı konmuştur.

3194 sayılı "İmar Kanunu"nda ise bu konuda açık ifade bulunmaması nedeniyle imalatlara ilişkin deneylerin kuralsız ve geçersiz yöntemlerle geçiştirileceği, Bakanlığımıza iletilen duyum ve şikayetlerden anlaşılmaktadır.

Ayrıca ilgi genelgelerimizde ve standartlarda açıkça belirtilmesine rağmen, yapının taşıyıcı sisteminin kalite kontrolünün ilgili standart ve şartnamelere uygun olarak yapılmadığı, beton ve çelik çubukların inşaat mahallinde usulüne uygun numune almak yerine, hazır beton firmalarının verdiği raporları ve malzeme satıcılarının TSE belgelerini yeterli görüldüğü anlaşılmaktadır.

Yapıda kalite kontrolünün en esaslı amacını dışlayan bu uygulamaya kesinlikle son verilecek ve bu konuda ilgili standartlar ve şartnamelerin uygulanması sağlanacaktır.

Bu nedenle, mecburi uygulamada bulunan TS500 "Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları" ile TS11222 " Hazır Beton " standartlarına uygun olarak;

- Nitelik kontrolü için numunenin TS2940 uygun olarak ilgililer (Den. Müh./Mim. veya Fenni Mesul ve müteahhit) ile Bakanlığımızdan izin belgesi almış kamu veya özel laboratuvar elemanlarının nezaretinde bir tutanakla alınması,

- Tutanakta, numunenin alınmasını isteyen firma, şantiye adresi, ada parsel no su, hazır beton üreticisi firma adı, beton sınıfı, katkılı olup olmadığı, numunenin alınış tarihi ve saati, yapıda betonun döküldüğü yer, slump değeri (firma beyanı ve TS2871' e uygun, yerinde yapılarak bulunan değer), alınan numune sayısı, ortam sıcaklığı (°C) , beton sıcaklığı (°C) nın belirtilmesi,

- Nitelik kontrolü için alınan, TS3351'e uygun olarak bakım ve kürü yaptırılan ve TS3114'e göre beton numunelerine ait basınç dayanım deney sonuçlarının yapı için öngörülen beton sınıfına göre TS500 de belirtilen koşulları sağlaması; sağlamadığı takdirde yapıya zarar vermeyecek Bakanlığımızdan Laboratuvar Yeterlik İzin Belgesi almış kamu ve özel laboratuvarlar tarafından TS10465' e göre alınan ve deneyleri yapılan karot örnekleri ile yerindeki beton dayanımının tespit edilerek yapı için öngörülen beton sınıfına göre TS500 de öngörülen koşulları sağlaması,

- Şantiyede ihzar edilen her partide yer alan her çapta beton çelik çubuk ve hasırların, ne miktar ihrazatı temsil ettiğini belirten bir tutanakla alınacak numuneler üzerinde Bakanlığımızdan Laboratuvar Yeterlik İzin Belgesi almış kamu ve özel laboratuvarlara yaptırılacak deney sonuçlarını gösterir rapor ile mecburi yürürlükte bulunan TS708 "Beton Çelik Çubukları" veya TS4559 "Beton Çelik Hasırları" standardlarına uygunluğun denetlenmesi,

- 3194 sayılı İmar Kanunu hükümlerine göre ruhsat alıp aynı kanun hükümlerine göre veya 595 sayılı K.H.K.'ye göre ruhsat alıp, 4708 sayılı Kanun Hükümlerine göre devam eden inşaatlarda malzeme kalite kontrolünün devamının kesinlikle sağlanması.

- Yukarıdaki hususların kontrol teşkilatı veya ilgililer (Den.Müh./Mim.veya Fenni Mesuller) tarafından belgelendirilmesi, Belediyeler veya Valiliklerin de bu belgelerin eksiksiz tamamlanmasını takip etmeleri, denetimin daha sağlıklı yapılabilmesi açısından her kata ait demir vizesi aşamasında; beton denetimi için bir önceki dökülen betona ait (28 günlük sonuçları daha sonra istenmek kaydı ile) en az 7 günlük deney raporlarının, demir denetimi için o kata ait demir raporlarının istenmesi, aksi takdirde inşaatın devamına izin verilmemesi,

Ayrıca Bakanlığımız İl teşkilatlarındaki mevcut labaratuvarların 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun ve bu kanuna dayalı Yapı Denetimi Uygulama Usul ve Esasları Yönetmeliği hükümlerine göre de gerekli inceleme ve kontrolleri yapılabilecek konuma getirilmesi gerekmektedir.

Uygulamada yukarıda belirtilen esaslara uyulması, konu ile ilgili çalışma ve denetimlerin bu yaklaşımla yürütülmesi, genelgemizin iliniz dahilindeki tüm Kaymakamlıklara, Belediyelere, Bayındırlık ve İskan Müdürlüğüne, Organize Sanayii Bölge Müdürlüğüne ve varsa Serbest Bölge Müdürlüğüne duyurulmasını ve ayrıca uygulama ile görevli personele imza karşılığı tebliğ edilmesinin sağlanmasını arz/rica ederim.

Ali HELVACI
Bakan a.
Müsteşar

DAĞITIM:
1- 19 Pilot İl Valiliğine
2- İçişleri Bakanlığına (Mahalli İdareler Gn.Md.ğü)

...../..../2001 Y.D.K.Üyesi: T.ÖZER
...../..../2001 Y.D.K.Başkanı: M.ÜNAL
...../..../2001 Müsteşar Yrd.: S.Ö.ERBAKAN

12.11.2001 tarih ve 555 sayılı Genelge

BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI
Yapı Denetim Komisyonu Başkanlığı
ANKARA

SAYI: B.09.YDK.0-00.00.00/
KONU: Yapı Denetimi

...................... VALİLİĞİNE
4708 sayılı Yapı Denetimi Kanunu ile bu kanuna ilişkin yönetmeliğin uygulanmasında bazı farklı uygulamalara rastlanılmaktadır. Ortaya çıkan farklı uygulamalar ile oluşan tereddütlerin giderilmesi için; aşağıda belirtilen hususlara uyulması gerekmektedir.

1- Yapı Ruhsatı almak üzere yapılacak müracaatla imar mevzuatı gereğince idareye verilmesi gereken belgelere ilaveten aşağıdaki belgeler verilecektir.

a- Yapı denetim firması izin belgesinin noter tasdikli sureti,
b- Bakanlıkça tasdikli bilgi formu aslı,
c- Yapı denetim firması ile yapı sahibi arasında yapılan sözleşme,
d- Yapı denetim firmasının yapı denetimini üstlendiğine dair taahhütname,
e- İdarenin açmış olduğu yapı denetim hesabına yapı denetim hizmet bedelinin ilk taksiti yatırıldığına dair makbuz (Aslını ibraz etmek kaydıyla sureti),
f- Mal sahibince yapının müteahhitliğinin üstlenildiği takdirde, 9.ncu maddede belirtilen belgeler.

2- Yapı denetim kuruluşlarının proje ve yapım işini denetleyecekleri yapıların ruhsatları, kuruluşu temsilen denetçi mimar veya denetçi inşaat mühendisi tarafından imzalanacaktır.

3- Proje müelliflerinin tatbikat projesine geçmeden önce mimari projelerin imara uygunluğu açısından idarenin ön izninden geçirmesi ve idarenin ruhsat alımına esas yapı inşaat alanını belirlemeleri gerekmektedir.

4- İdareler yapı denetim kuruluşlarınca uygunluğu onaylanmamış hiçbir projeyi (Mimari, statik, tesisat) kabul etmeyecektir.

5- İlgili İdareler Yönetmeliğin 13.maddesi gereğince açmaları gereken “Yapı denetim hesabını" ivedikle açacaklar ve hesap numaralarını Bakanlığımıza bildireceklerdir. Bu hesabın tutulması, hizmet bedellerinin tahsili ve yapı denetim kuruluşlarına ödenmesi, yönetmeliğin ilgili maddelerine uygun olarak aksatılmadan yürütülecektir.

6- İdareler ruhsat talebinde bulunulan yapının ilgili “Tebliğ"de açıklanan gruba uygun seçilip, seçilmediğini, denetim hizmet bedelinden az olmamak üzere yapı denetim hesabına yatırılıp, yatırılmadığını kontrol edecek ve ruhsat işlemlerini buna göre sonuçlandıracaktır.

7- Bazı idarelerce, Yapı denetim kuruluşlarından vize ücreti, denetim ücreti vs. gibi değişik isimler altında 4708 sayılı Yapı Denetim Kanunu ve Yönetmelikte yeralmayan ücretler talep edilmektedir. idarelerin ancak hizmet verdikleri konularda, kanun ve yönetmeliklerde öngörülen harçları almaları mümkündür. Hiçbir hizmet verilmeden vize ücreti, hakediş onay ücreti, denetim ücreti gibi isimler altında ücret istenmesi yasalara aykırıdır. Suç teşkil eden bu uygulamalara, idarelerce son verilmesi gerekmektedir. Uygulamayı devam ettirenler hakkında, ilgili Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunulacağı bilinmelidir.

8- Proje müelliflerince hazırlanan projeler (mimari, statik, tesisat) yapı denetim kuruluşları tarafından kontrol edilip, mesuliyeti üstlenildiğinden, idareler bu projelerin ayrıca başka bir kurum veya kuruluşun vize ve onayına tabi tutulması şartını aramayacaklardır. İlgililer isterse, onaylı projeleri bilgi bakımından ilgili idarelere verebilir.

9- Kanun'un 1 nci maddesi (J) bendindeki “yapı müteahhidi" tanımı ve Kanun'un cezai sorumluluklarla ilgili 9 ncu maddesindeki “müteahhit sorumluluğu ile ilgili amir hükümler gereği mal sahiplerince, yapı müteahhitliği üstlenilmesi durumunda;

a- Kesinlikle Ticaret Odası kaydı,
b- Vergi mükellefi olması,
c- Yapının müteahhitliğinin üstlendiğine dair noter tasdikli taahhütname vermesi,
şartı aranacaktır.

10- 595 sayılı K.H.K.nun iptali nedeniyle Bakanlığımızca yayımlanan 4 Haziran 2001 tarih, 6/1121 sayılı genelgenin 1.madde c bendinde; “Bu kapsamda, mevcut yapı denetim şirketlerinin, 26.05.2001 tarihinden sonra inşa edilecek yapılarda yapı sahibinin isteği üzerine, İmar Kanununun 38 inci maddesine göre şirketin, imza yetkisine sahip sorumlu mimar ve/veya mühendislerinden ayrı ayrı taahhütname almak suretiyle fenni mesuliyet üstlenmelerinde herhangi bir sakınca görülmemektedir." talimatı verilmiştir.

Genelgemizdeki bu şarta göre fenni mesullük üstlenmiş uzman mühendis/mimarların 4708 sayılı Kanuna göre denetçi mühendis/mimar belgesi alarak 4708 sayılı kanun hükümlerine göre kurulan denetim şirketlerinde çalışması mümkündür. Ancak bu durumdaki fenni mesul denetçi mühendis/mimarların, fenni mesullük görevini üstlendikleri yapıların toplam (m2) alanlarını, Yapı Denetim Komisyon Başkanlığına bildirmeleri gerekmektedir.

11- Laboratuvarların çalışma usul ve esasları, Yapı Denetimi Usul ve Esasları Yönetmeliği'nin 8.maddesinde belirtilmekte olup, bu madde de; Laboratuvarlara, Bakanlığımız Yapı İşleri Genel Müdürlüğünden izin belgesi alması şartı getirilmiştir.

Ancak, pilot il kapsamındaki bazı illerde;
a) Hiç Laboratuvar olmadığı,
b) Bazı illerde ise talebi karşılayacak izin belgesi almış, fakat yeterli sayıda Laboratuvar olmadığı,
c) Laboratuvar olduğu halde izin belgesi almamış illerin bulunduğu,
tesbit edilmiştir.

Bu nedenle Bakanlığımız Yapı İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılacak genelgeyle belirlenecek süreye kadar; İlinizde bulunan izin belgesi almamış ancak bu Genel Müdürlüğümüz tarafından gerekli tespitler yapılarak (ön izin belgesi gibi) yeterliliği belirlenen Kamu Kurum ve Kuruluşları ile, Üniversiteler ve Özel Laboratuvarlarda yönetmelikte belirlenen usul ve esaslar dahilinde deney, test ve etütleri yaptırılabilecektir. Hiç Laboratuvarı olmayan iller ise kendilerine en yakın çevre illerden belirtilen şartlar dahilinde yararlandırılacaklardır.

12- Laboratuvar deney raporlarına kesinlikle yapılan deneye ait bilgisayar çıktısı eklenecektir.

13- Kanunun geçici 1.maddesi gereği 4708 sayılı kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce Bakanlıkça yapı denetim kuruluşlarına verilen izin belgelerinin üç ay süreyle geçerliliği kabul edilmiş olup, bu süre içerisinde 4708 sayılı kanun hükümlerine uygun olarak yenilenmeyen yapı denetim izin belgelerinin geçersiz sayılması hükmü getirilmiştir.
Bu süre 13.11.2001 tarihinde sona ermektedir.
Bu durumda;

a- 13.11.2001 tarihinden itibaren 595 sayılı K.H.K. hükümlerine göre verilmiş Yapı Denetim izin belgeleri gereği yapıya ilişkin bilgi formu talepleri kabul edilmeyecektir.

b- 13.08.2001 ile 13.11.2001 tarihleri arasında Bakanlıkça tasdikli “yapıya ilişkin bilgi formu" olarak ruhsat almış yapı denetim şirketlerinin; 4708 sayılı Kanuna göre 13.11.2001 tarihine kadar dönüşümü sağlayıp izin belgesi almamaları halinde;

1- Denetimini üstlendikleri İş'in 13.11.2001 tarihi itibariyle imalat tesbitini yaptırmaları,
2- Bu firmaların, ilgili idarelere Bakanlıkça onaylı 4708 sayılı kanun gereği Yapı Denetim izin belgesi talepleri olduğuna dair belge ibraz etmemeleri halinde denetim işlevlerinin durdurulması.
3- Bu durumda yapı sahiplerinin Yapı denetim izin belgesi almış bir yapı denetim kuruluşu ile sözleşme yaparak iş'e devam edebileceği,
Uygun görülmüştür.

Uygulamada yukarıda belirlenen esaslara uyulması, konu ile ilgili çalışma ve denetimlerin bu yaklaşımla yürütülmesi, genelgemizin iliniz dahilindeki tüm Kaymakamlıklara, Belediyelere, Bayındırlık ve İskan Müdürlüğüne, Organize Sanayi Bölge Müdürlüğüne ve varsa Serbest Bölge Müdürlüğüne duyurulmasını önemle rica ederim.

Ali HELVACI
Bakan a.
Müsteşar

DAĞITIM:
19 Pilot İl Valiliğine
Yapı İşleri Genel Müdürlüğüne

..../..../2001 Y.D.K.Üyesi: G.BAYSAL
..../..../2001 Y.D.K.Üyesi: T.ÖZER
..../..../2001 Y.D.K.Başkanı Gen.Md.Yrd.V: M.ÜNAL
..../..../2001 Müsteşar Yrd.: S.Ö.ERBAKAN

11.02.2002 tarih ve 4-1135 sayılı Genelge

BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI
Yapı Denetim Komisyonu Başkanlığı
ANKARA

SAYI: B.09.0.YDK.0.00.00.00/
KONU: Yapı Denetimi

PİLOT 19 İL VALİLİĞİNE
İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA
SANAYİİ VE TİCARET BAKANLIĞINA
ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞINA
13 Ağustos 2001 tarihinden itibaren yürürlüğe giren, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un uygulamasında meydana gelen tereddütlerin giderilmesi için aşağıdaki açıklamalara ihtiyaç duyulmuştur.

1- TS 8737 "Yapı Ruhsatı" ve TS 10970 "Yapı Kullanma İzin Belgesi" Formlarının, 13 Ağustos 2001 tarihinde yürürlüğe giren 4708 Sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un amir hükümleriyle bazı kısımlarda uyum sağlamadığı anlaşılmıştır.

Bu nedenle;

a) Denetlenecek yapıya ilişkin teknik bilgiler ile yapının denetimini üstlenecek denetçi mimar/mühendis ve yardımcı kontrolün kişisel bilgileri ile imzalarını taşıyan, yapı denetim kuruluşunca imzalı form, Bakanlığımızca tasdikli "Yapıya İlişkin Bilgi Formu" ekinde idarenize intikal ettirilecektir.

Bu nedenle denetçi mimar/mühendis ve yardımcı kontrol elemanlarının "Yapı Ruhsatı"nın 85 nci ve "Yapı Kullanma İzin Belgesi"nin 86 ncı bölümlerini imzalamalarına gerek bulunmamaktadır.

Bu elemanlardan taahhütname, imza beyanı, nüfus cüzdanı, ikametgah v.b. gibi belgeler istenmeyecektir. Sadece Yapı denetçisi inşaat mühendisi ve yardımcı kontrol elemanlarından ikametgah belgeleri istenecek ve yapım süresince bu belgelerin kontrolleri idareler tarafından yapılacaktır.

b) Yapı Ruhsatı ve Yapı Kullanma izin belgesinin Yapı Denetim Kuruluşu ile ilgili bölümleri; 4708 Sayılı yasanın (2-b) ve ilgili yönetmeliğin 7 nci maddesi gereğince; Kuruluşu temsilen denetçi mimar veya inşaat mühendisi tarafından imzalanacaktır.

2- 3194 sayılı İmar Kanununun 29 uncu maddesine göre ruhsat süresi 5 yıl olarak belirlenmiştir. Ruhsat süresi ile yapı süresinin aynı anlamda değerlendirilmesi söz konusu olmayıp, yapım süresi yapının niteliğine, büyüklüğüne, teknolojik özelliklerine ve finansına göre değişebilmektedir. Bu nedenle yapı süresi, yapı sahibi ile müteahhit arasında yapılacak sözleşme hükümleri içinde belirlenir ve yapı denetim bedeli de bu süre dikkate alınarak hesaplanır.

3- Yapı denetim kuruluşunun, yapı denetimini üstlendiğine dair taahhütname ile Kanun'un (2-b) maddesi ile yönetmeliğin 12 nci maddesinde belirtilen "Yapı Denetimi Hizmet Sözleşmesi"nde noter tasdiki şartı aranmayacaktır.

4- Yapı Ruhsatı verme yetkisine haiz İdarelerin ve Yapı Denetim Kuruluşlarının, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun uygulanması ve bu kanun ile ilgili imar uygulamalarındaki sorunlarla ilgili tüm yazılı başvurularını Valiliklere (Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü) yapmaları gerekmektedir. Bayındırlık ve İskan Müdürlüklerimizin konuyu çözümleyememesi durumunda; 4708 sayılı Kanun ve Uygulama Yönetmeliği ile ilgili hususları, Yapı Denetim Komisyonu Başkanlığına, 3194 sayılı İmar Kanunu ve uygulamaları ile bağlantılı konuları, Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğü, İmar Uygulama Daire Başkanlığına iletmeleri gerekmektedir.

Bugüne kadar, İdareler, Denetim Kuruluşları, özel ve tüzel kişiler tarafından Yapı Denetim Komisyon Başkanlığımıza iletilen yukarıda belirtilen konularla ilgili başvuru dilekçeleri, Bakanlığımız ilgili birimlerinden görüş ve teyit alınarak genelgemizle çözümlenmektedir. Genelgemiz ayrıca Yapı Denetim Komisyon Başkanlığının http://ydk.yigm.gov.tr adresli web sayfasında yayınlanmaktadır.

5- 4708 sayılı Kanunun 1.nci maddesi (J) bendinde, "Yapı Müteahhidi" tanımı yapılırken "..... ilgili meslek odasına kayıtlı, gerçek ve tüzel kişiyi." İfadesi bulunmaktadır. Kanunun bu amir hükmü gereği, yapının müteahhitliğini üstlenen Ticari firmalardan kuruluş "amaç" maddesinde "yapı müteahhitliği" kaydı veya Ticaret Odası "yapı müteahhitliği" meslek kaydı istenecektir.

6- Kanunun 7 nci maddesi, Yönetmeliğin 16 ncı maddesi gereğince, denetçi mimar/ mühendisler ile Yapı Denetim kuruluşlarının sicil raporları.

a) Büyükşehir Belediyelerinde:

1.nci Sicil amiri; Fen İşleri Müdürü ve/veya İmar Şube Müdürü,

2.nci Sicil amiri; Fen İşleri Daire Başkanı ve/veya İmar Daire Başkanı

b) Diğer Belediyelerde:

1.nci Sicil amiri; Fen İşleri Müdürü ve/veya İmar Şube Müdürü,

2.nci Sicil amiri; Belediye Başkanı veya Belediye Başkan Yardımcısı,

tarafından doldurulup, ilgilinin görev ve ünvanları belirtilerek imzalanacaktır.

7- Yönetmeliğin 12 nci maddesinde yeralan Hizmet Sözleşmesinin, yönetmelik eki örnek-8 de belirtilen asgari şartları taşıması öngörülmekte olup, ancak gerekli görülen hükümler eklenebilecektir.

8- İmar planı ile belirlenen kattan az yapılmak istenen yapıların; projeleri imar durumuna göre yapılmak kaydıyla, yapının denetim hizmet bedeli, yapı ruhsatına bağlanan katlar (bodrum katları dahil) üzerinden hesaplanacaktır.

9- Bilindiği gibi tip imar yönetmeliğine göre yapılarda taşıyıcı unsuru etkileyen ve/veya inşaat alanını ve ruhsat eki projeleri değiştiren esaslı tadilatlar ruhsata tabidir. 4708 sayılı Kanun gereğince denetime tabi yapılarda da, esaslı tadilatlar; (onarımlar); kat ilavesi, inşaat alanının değiştirilmesi, taşıyıcı sistemin güçlendirilmesi, yapının veya bağımsız bölümün karakterinin, kullanım amacının değiştirilmesi ruhsata tabidir.

10- Ruhsatsız olarak yapılmış veya herhangi bir nedenle (esaslı tadilat gibi) yeniden ruhsat alınması gereken, kısmen veya tamamen inşa edilmiş olan yapıların denetim ücretlerinin hesabında, aşağıda belirtilen ücret sistemi uygulanacaktır.

a) Ruhsatsız olarak başlanmış bir yapının mevcut durumunun incelenmesi, gerekli ise yeniden röleve ve plan çizilmesi, yapının betonarme hesapları ile, deprem hesaplarının yeniden yapılması, etüt, deney ve testlerin yapılması, özetle yapının güvenliğinin ortaya çıkarılması için gereken tüm işlemler, yapı denetim kuruluşları ile mal sahipleri arasında yapılacak özel hizmet sözleşmeleri ile belirlenecektir.

b) Bu incelemeler sonucunda yapının güçlendirilmesi gerekli ise, yapı denetim kuruluşlarınca, yapı sahibine güçlendirmede izlenecek genel kurallar hakkında bir rapor verilecek ve proje müellifi ile anlaşılarak güçlendirme projesi hazırlanması istenecektir.

Güçlendirme projesi hazırlanmış bir yapının denetim ücreti ise "Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliği"nin 14.maddesinde belirtilen esaslara göre hesaplanacaktır.

c) Mevcut yapıya ilave katlar da yapılması gerekiyor ise bu durumda yapının güvenliğinin incelenmesi için (a) bendi esasları uygulanacak, güçlendirme gerekli ise (b) bendi esaslarına göre hazırlanacak güçlendirme projesi maliyetlerine ilave katların maliyetleri de dahil edilerek bulunacak keşif bedeli esas alınacak ve 14 ncü madde esasları uygulanacaktır.

11- 4708 sayılı Kanunun amacı olan yapıda can ve mal güvenliğini sağlamak; ancak kanunun kapsamına giren bütün yapılarda uygulanması ile mümkün olabilecektir. Dolayısıyla İdarelerin, kaçak yapılaşmayı önleyici tedbirlerini bir kez daha gözden geçirmeleri ve hiç tereddüt etmeden yasal yetkilerini kullanmaları ve kesinlikle kaçak olarak inşa edilen yapılara hiçbir altyapı hizmetini tesis etmemeleri gerekmektedir.

12- Uygulama Yönetmeliğinin 15 nci maddesinde "Düzenlenen hakediş raporu, yapı sahibi ve ilgili idarenin yetkili birimince onaylandıktan sonra bedeli en geç 7 gün içerisinde yapı denetim kuruluşuna ödenir." hükmü yeralmaktadır. İlgili İdarenin, Mal sahibi ve/veya yapı müteahhidinin, İdareye olan kişisel, emlak, vergi v.s. gibi borçlarını bu hesaptan tediye etmeleri, bu gibi nedenlerle hakedişi bekletmeleri veya ödememeleri mümkün değildir.

13- Hizmet bedelinin ilk taksiti, yapı ruhsatının alınmasını mutakiben İlgili İdarece açılan hesaba yatırılmak zorundadır.

Yönetmeliğin 15 nci maddesi ikinci paragrafında "Yapı ruhsatının alınmasını müteakip, talebi halinde ilk taksit veya kısmi ilk taksit banka teminat mektubu veya devlet tahvili karşılığında yapı denetim kuruluşuna avans olarak ödenir. Bu avans ilk hakedişten mahsup edilir. Ve alınan teminat idaresince iade edilir." Hükmü bulunmaktadır.

Yönetmeliğin 14 ncü maddesi son iki paragrafı gereğince; Hizmet bedelinin ikinci, üçüncü ve dördüncü bölüm taksitleri, herbiri kendi içerisinde hizmet bedelinin %10'undan az olmamak üzere yapının ölçülebilir seviyesi esas alınarak kısmi taksit oranlarına bölünebilecektir.

Yapı sahibi taksitini veya kısmi taksitini peşin olarak yatırmadan, müteakip bölümün devamına ilgili idarece izin verilmeyecektir.

14- Kanunun 6 ncı maddesi, yönetmeliğin 7 nci maddesi gereği; yapı denetim kuruluşları ile denetçi mimar veya mühendislerinden birinin yapı ile ilişkisinin kesilmesi halinde, İlgili İdarece yapının o andaki durumunu belirleyen tesbit tutanağını, üç iş günü içinde düzenleyerek bir kopyasını Yapı Denetim Komisyonu Başkanlığına göndermek mecburiyetindedir.

15- Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından tescilli olup, kamu kurum ve kuruluşlarına ait olmayan yapılarda 4708 sayılı kanunun hükümlerine tabidir.

16- Kanun'un "Yapı denetim kuruluşları ve görevleri" ana başlıklı 2 nci maddesi (e) bendinde; "............ denetimleri sırasında yapıda kullanılan malzeme ve imalatın teknik şartname ve standartlara aykırı olduklarını belirledikleri takdirde, durumu bir rapor ile ilgili İdareye ve İl Sanayi ve/veya ticaret müdürlüklerine bildirmek" hükmü (f) bendinde ise; "İş yerinde, iş güvenliği ve işçi sağlığı konusunda gerekli tedbirlerin alınması için yapı müteahhidini yazılı olarak uyarmak, uyarıya uymadığı takdirde durumu ilgili Bölge Çalışma Müdürlüğüne bildirmek" hükmü yeralmaktadır. İdarelerin kontrollerinde titizlikle bu konuların takipçisi olmaları gerekmektedir.

17- Arsa sahibi (mal sahibi) tarafından kendi ikametgahı için ruhsatlı veya ruhsatsız olarak yapılmış ve bitirilmiş ikamet edilen ancak "Yapı kullanma izin belgesi" almamış yapıların denetimi, bu genelgenin 10 ncu maddesi hükümlerine göre yapılacağı, bu durum ve şarttaki yapılara yapı kullanma izin belgesi verilmesi aşamasında, 12.11.2001 tarih ve 555 sayılı genelgemizin 9 uncu maddesindeki mal sahibinin müteahhitliği üstlenmesi durumunda istenilecek Ticaret Odası kaydı ile vergi mükellefi olması kaydı aranmayacak sadece yapının müteahhitliğini üstlenmiş olduğuna dair noterden taahhütname vermesi istenecektir.

18- Kanun'un 2 nci maddesi (a) bendinde; "........ yapının inşa edileceği arsa veya arazinin zemin ve temel raporları .........", yönetmeliğin 6 ncı maddesi (c) bendinde; "Bakanlıkça hazırlanarak 28.06.1993 tarihli ve 393 sayılı Genelge ile yürürlüğe konulmuş olan Zemin ve Temel Etüdü Raporunun Hazırlanmasına İlişkin Esaslar"a uygun olarak bir Jeoteknik raporunun olup olmadığını ve temel sisteminin bu rapora uygunluğunu" amir hükümleri yeralmakta olup, ilgili idarelerce istisnasız tüm yapılarda "Zemin ve Temel Etüdü Raporunun hazırlanmasına İlişkin Esaslar"a uygun olarak hazırlanmış Jeoteknik rapor istenecektir.

19- 12.11.2001 tarih, 555 sayılı genelgemizin, mal sahiplerince, yapı müteahhitliği üstlenilmesi durumuyla ilgili 9 ncu maddesi (c) bendinde; "Yapının müteahhitliğinin üstlenildiğine dair noter tasdikli taahhütname vermesi" talimatımız gereği bazı uygulama hatalarının ortaya çıktığı anlaşılmıştır.

Noter tasdikli taahhütnamelerde; Mal sahibinin, arsaya ait ada, parsel, İl, İlçe, Mahalle/Köy bilgileri vermek kaydıyla yapının proje ve mahal listesine, bu hususta mevcut teknik ve idari tüzük, yönetmelik, standart ve şartnameler ile fen ve sanat kurallarına ve yapı sanatının genel olarak bilinen kaidelerine uygun olarak yapı müteahhitliğini yürüteceğini taahhüt etmesi yeterlidir.

Taahhütnamelerde; Yapının (m2) si veya maliyeti (keşfi) gibi hususlar yeralmayacaktır.

Uygulamada yukarıda belirtilen esaslara uyulması, konu ile ilgili çalışma ve denetimlerin bu yaklaşımla yürütülmesi, genelgemizin iliniz dahilindeki tüm kaymakamlıklara, belediyelere, Bayındırlık ve İskan Müdürlüğüne, Organize Sanayi Bölge Müdürlüğüne ve varsa Serbest Bölge Müdürlüğüne duyurulmasını bilgilerinize arz gereğini rica ederim.

Prof.Dr.Abdulkadir AKCAN
Bakan

DAĞITIM:

Gereği: Bilgi:
Pilot 19 İl Valiliğine İçişleri Bakanlığına
Sanayii ve Ticaret Bakanlığına
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına

..../..../2002 YDK.Üyesi: G.BAYSAL
..../..../2002 YDK.Üyesi: T.ÖZER
..../..../2002 Gn.Md.Yrd.YDK.Bşk.: M.ÜNAL
..../..../2002 Müsteşar Yrd.: S.Ö.ERBAKAN

20.05.2002 tarih ve 6-7234 sayılı Genelge

BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI
Yapı Denetim Komisyonu Başkanlığı
ANKARA

SAYI: B.09.YDK.0-00.00.00/6-7234
KONU: Yapı Denetimi
TARİH: 20 Mayıs 2002

.................. VALİLİĞİNE
13 Ağustos 2001 tarihinden itibaren yürürlüğe giren, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un uygulamasında meydana gelen tereddütlerin giderilmesi için aşağıdaki açıklamalara ihtiyaç duyulmuştur.

1-Yapı ruhsatı alındıktan sonra iki yıl içinde başlamayan veya başlayıp ta 5 yıl içinde ruhsatı yenilenmeyen ve ruhsatsız duruma düşen yapılar için 4708 sayılı Yapı Denetim Kanunu Hükümlerine göre yeniden ruhsat alınması, gerekmektedir.

2-Beş yıllık ruhsat süresi içinde İmar mevzuatının öngördüğü kat ilavesi, inşaat alanının değiştirilmesi, taşıyıcı sistemin güçlendirilmesi, yapının bağımsız bölümlerinin karakterini veya kullanım amacını değiştirme gibi durumda (Yapı ruhsatı alındıktan sonra iki yıl içinde inşaatına başlanmayıp ruhsatsız duruma düşen yapılar hariç) her türlü ruhsat yenileme işlemlerinin yapı ruhsatının alındığı tarihteki mevzuat hükümlerine göre yürütülmesi gerekmektedir. Ancak yapı sahibinin talebi halinde 4708 sayılı yasa hükümleri uygulanabilir.

3-Beş yıllık ruhsat müddeti geçmiş ve ruhsatı yenilenmemiş yapılarda yapılması istenilen esaslı tadilatlar için yeni ruhsat alınması ve ruhsat işlemlerinin 4708 sayılı Yapı denetim hükümlerine göre yürütülecektir.

4-Beş yıllık ruhsat müddeti içinde bitirilmiş, yapı kullanma izin belgesi alınmamış yapılarda, Yapı sahibinin müracaatı üzerine, ilgili idarece gerekli tespitler yapılarak yapının, ruhsat süresi içinde bitirildiğinin, ruhsat ve eklerine uygun olduğunun ve kullanılmasında fen bakımdan mahzur görülmediğinin belirtilmesi halinde 3194 sayılı İmar Kanununun ilgili hükümlerine göre yapı kullanma izin belgesi verilebileceği;

Yapılan tespitler sonucunda, yapının ruhsat müddeti içinde bitirilmediği veya bitirildiği halde ruhsat ve eklerine uygun olmadığı ve kullanılmasında da fen bakımdan mahzur görüldüğünün belirlenmesi halinde yeni ruhsat alınması ve ruhsat işlemlerinin 4708 sayılı Yapı Denetimi hakkında da Kanun hükümlerine göre yürütülerek, yapının bitirilip kullanma izni alınması gerekmektedir.

Çok bloklu olupta tamamı bitirilmiş bloklar içinde bu madde hükümleri uygulanacaktır.

5-3194 sayılı İmar Kanununa göre ruhsat almış ancak ruhsat ve eklerine aykırı yapılan yapılara öncelikle bu Kanununun 32 ve 42. Maddelerine göre işlem tesis edilmesi, ruhsat süresi dolmamış ise fenni mesullere de İmar Kanununun 42 ve 6235 sayılı Kanunun cezai işlemlerinin uygulaması ve ruhsat işlemlerinin 3194 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde sürdürülmesi, ruhsat süresi dolmuş ise fenni mesullerine imar kanununun 42 ve 6235 sayılı kanun kapsamında cezai işlem tesis edilerek yapı denetiminin 4708 sayılı kanuna uygun olarak yürütülmesi ve yapıya yeniden ruhsat düzenlenmesi gerekmektedir.

6-4708 sayılı Yapı denetim kanunu gereğince denetime tabi yapılarda esaslı tadilattan (onarımdan) kat ilavesi, inşaat alanının değiştirilmesi, taşıyıcı sistemi güçlendirme, yapının veya bağımsız bölümünün karakterini, kullanım amacını değiştiren düzenlemeler anlaşılacağı 12.02.2002 tarih, 4-1135 sayılı genelgemizde açıklanmış olup, bu imalatlar dışında kalan imalatlar ruhsata tabi olmayan işler kapsamında değerlendirilecektir.

7-Yapı denetim kuruluşlarının kendi sorumlulukları altında inşaasına başlanan yeni yapılardaki denetim sorumluluğu ve/veya 3194 sayılı İmar Kanunu gereği gerekli presedür eksikliği nedeniyle, yeniden ruhsata bağlanılarak denetimi üstlenilen yapının, daha önce inşa edilmiş bölümlerini de kapsadığından, bu tür yapılarda her türlü incelemenin; gerekli tüm test ve deneylerin yapılarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. İlgili idarelerde; denetimlerin titizlikle yapılması konusunda takipçi olmak zorundadır.

8-Esaslı tadilat ve güçlendirme v.s. gibi keşif tanzim edilerek gerçekleştirilen işlemlerin de alan hesabı, yapının toplam bedeli ve toplam alanının esaslı tadilat ve/veya güçlendirme gibi iş için tanzim edilen keşfin orantısı (entorpolesi) yoluyla tespit edilecektir.

9-Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği ve bu birliğe bağlı Mimarlık ve Mühendislik meslek odaları; gerek iç yönetmelik çalışmalarında ve gerekse mimarlık ve mühendislik hizmetlerinin yürütülmesinde üyelerini uygulamaya yönelik talimatlandırmada, kanunlara ve bu kanunlara ilişkin çıkarılan yönetmeliklere ve bunların uygulanmasına yardımcı olmak üzere Bakanlıklarca yayımlanan genelgelere uymak zorundadırlar.

Bu kapsamda gerek 4708 sayılı "Yapı Denetim Hakkında Kanun" ve kanuna ilişkin çıkarılan "Yapı Denetimi Uygulama Usul ve Esasları Yönetmeliği" ile genelgelere aykırı işlemlere ve başka kurallar koymaya tevessül edilmemesi hususunda gerekli hassasiyeti göstermeleri gerekmektedir.

10-4708 sayılı Yapı Denetim Hakkında Kanun; 3194 sayılı İmar Kanununun 26.ncı maddesinde belirtilen kamuya ait yapı ve tesisler ile 27.nci maddesinde belirtilen ruhsata tabi olmayan yapılar hariç belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak yapıların denetimini kapsar. Bu kanunda hüküm bulunmayan hallerde 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.

Ancak bazı ilgili idarelerin; 4708 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik yürürlükte olduğu halde, öncelikle 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerine göre uygulama yapma çabası içinde olduğu, Encümen ve/veya yönetim kurulu kararları ile imar mevzuatlarında 4708 sayılı Kanuna aykırı değişiklikler sağlamaya çalıştıkları tespit edilmiştir.

İlgili İdareler kanunlara, bu kanunlara ilişkin çıkarılan Yönetmeliklere ve bunların uygulanmasına yardımcı olmak üzere Bakanlıklarca yayımlanan genelgelere uymak zorundadır.

Bu kapsamda gerek 4708 sayılı Kanun gerekse kanuna ilişkin çıkarılan yönetmelik ve genelgelerimize aykırı işlem yapan ilgili idareler hakkında Bakanlıklarına yasal işlem başlatması hususunda, suç duyurusunda bulunulacaktır.

11-Kamu idaresinin denetiminde yapılan kalıcı afet konutları, EYY metodu ile yapılan yapılar, 4708 sayılı yasa hükümlerine tabi değildir.

12-Yapının kısmen kullanılması mümkün olan kısımlarına kısmi kullanma izin belgesi düzenlenebilmesi için bu bölümlere hizmet veren ortak kullanım alanlarının tamamlanmış ve kullanılabilir olması ve imar mevzuatına aykırılığı olmaması şarttır. Yapı tamamen bittiğinde, kısmi kullanma izni alınmış bölümleri de olsa, yapının tamamı incelenerek yapı kullanma izin belgesi düzenlenmesi zorunludur. Kısmi kullanma izin belgesi verilmesi ruhsat süresini etkilememektedir.

13-Proje müellifleri ve/veya firmaları, mimarlık ve mühendislik hizmetlerini, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının, yayınlamış olduğu Mimarı, İnşaat Mühendisliği, Makine Mühendisliği ve Elektrik Mühendisliği Proje düzenleme esasları şartnamelerine göre yapmak ve proje üzerinde lejant bilgilerini tam olarak vermek mecburiyetindedir. Yapı denetim kuruluşları, proje denetimlerini bu esaslar doğrultusunda tetkik ve tasdik edecek ve yapılan işlemler belgelendirilerek muhafaza edilecektir.

İlgili idarelerin talepleri halinde ve Bakanlığımız ilgili birimlerinin denetimlerinde bu belgelerin ibraz edilmesi şarttır.

14-Yapı denetim kuruluşlarının, 4708 sayılı Kanun ve Kanuna dayalı olarak çıkartılan yönetmelikte belirtilen görevleri dışında proje ve mimarlık/mühendislik hizmetlerini karşılamaya yönelik girişimleri ve/veya yönetmeliğin 14.maddesinde belirtilen asgari hizmet bedeli oranlarından daha düşük bedellerle (tenzilatla) denetim görevlerini üstlendikleri anlaşılmaktadır.

Bakanlığımızca gerekli denetimler başlatılmış olup, İlgili İdarelerce de Mal sahibi ile yapı denetim kuruluşu arasında aktedilen "Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi"nin 3. Ve 4. Maddesi hükümlerinin, yönetmeliğin 14.maddesi şartları ile uyumunu denetlemeleri gerekmektedir.

Ayrıca vergi, Sosyal güvence (Sigorta-Bağ-Kur) yapı ve malzeme standarttı ile ilgili gerekli denetim ve kontrollerin yapılması için ilgili Bakanlıklarla yazışmalar yapılacaktır.

15-12.02.2002 tarih, 4-1135 sayılı genelgemizin 16.ncı maddesinde; Yapı denetim kuruluşlarının, yapıda kullanılan malzeme ve imalatın teknik şartname ve standartlara aykırı olduklarını belirledikleri takdirde durumu bir rapor ile ilgili idareye ve İl Sanayi ve/veya Ticaret Müdürlüklerine bildirmek mecburiyetinde olduğu, 12.02.2002 tarih, 4-1136 sayılı genelgemizde de standartlara uygun yapı malzemesi kullanılması, proje ve şartnamelere uyulmasının zorunlu olduğu talimatlandırılmıştı.

Ancak proje ve uygulama aşamasında standart ve normlara uygun olmayan düşük kalite ve yoğunlukta malzeme kullanıldığı, şartnamelere ve yönetmeliklere yeterince uyulmadığı anlaşılmaktadır.

İlgili idarelerin kanun ve yönetmeliğin amir hükümleri gereği yetki ve sorumluluklarını kullanarak gerekli işlemleri yapması gerekmektedir.

16-4708 sayılı Kanunun uygulandığı 19 pilot ilde yer alan organize sanayi bölgeleri ile serbest bölgelerde inşa edilecek yapılar 4708 sayılı Kanun hükümlerine göre yapı denetimine tabidir.

Bu bölgeler, planlama ve alt yapı işleri bakamından Yapı yaklaşık maliyetine esas Tebliğ'de dördüncü sınıfa dahil edilmiştir. Dolayısıyla bu bölgelerde inşa edilecek yapılar, karakteri itibarıyla hangi sınıfa giriyor ise (idare binası, depo, ticari büro v.s.) o sınıftan değerlendirilecektir. Bu bölgelerde inşa edilecek tek katlı çelik kontriksiyon ve/veya betonarme ağır prefabrike binalar, Tebliğin üçüncü sınıfında bulunan endüstri yapıları kapsamında değerlendirilecek ve bu tür yapılarda yüksekliğe dayalı alan artırımı yapılmayacaktır.

17-YİBF belgelerinde denetçilik görevi yüklenen Denetçi mimar/mühendislerin istifa veya diğer nedenlerle işten ayrılması durumlarında, ilgili idarelerce ayrılma tarihi itibariyle yapı durum tespit tutanağının tanzim edilerek Yapı Denetim Komisyonu Başkanlığına göndermeleri gerekmektedir. Bu tutanaklar Bakanlığımıza intikal edene kadar, yapıların denetimsiz kalmaması ve kuruluşların yeni YİBF taleplerinin karşılanabilmesi, yapı denetim kuruluşları tarafından ekli forma göre düzenlenen tutanakların Bakanlığımıza intikali ile gerçekleştirilecektir.

18-Denetçi mimar/mühendis olduğu halde, YİBF belgelerinde proje müellifliği üstlenmiş olduğu tespit edilen elemanların;

A)Şirket ortağı denetçi mimar/mühendis ise: Hisse devrini gerçekleştirmesi ve T.Tic.Sicil Gazetesinde ilanı, Denetçi mimar/mühendis noter kanalıyla istifası,

B)Denetçi mimar/mühendis ise: Denetçi mimar/mühendisin noter kanalıyla istifası,

C)Şirket ortağı ise: Hisse devrini gerçekleştirmesi ve T.Tic.Sicil Gazetesinde ilanı,

D)Müellifliği üstlenilen projenin geri çekildiğinin ilgili idarece yazılı teyidinin yapılması,

(A-B-C-D) maddelerinden ilgilinin durumuna uyan husus gerçekleştirilmeden görevli olduğu Yapı denetim firmasına YİBF verilmeyeceği,

E)Denetçi mimar/mühendislerin proje müellifliğini geri çekmesi ve ilgili idarelerce teyidinin yapılması durumunda, eski YİBF belgesi iptal edilerek, yeni belge verilecektir.

19-Yapı denetim kuruluşunun, denetçi mimar/mühendisin, yardımcı kontrolun denetledikleri inşaat alanı toplamından,

a)Yapı için; Hizmet sözleşmesi 9 ncu madde birinci paragrafında belirtilen raporun idare tarafından onayı. Veya yapı ile ilişiğinin kesildiği tarihten itibaren; ilgili idarece düzenlenen sicil raporunun (yardımcı kontrol için sicil düzenlemeyecektir.)

b)Mal sahibi (yapı sahibi) ile Yapı Denetim Kuruluşunun aralarında akdettikleri sözleşmenin feshinin,

c)İlgili idaresince yapının kanun, yönetmelik ve teknik şartnamelere uygun olarak bitirildiğini teyit eden yazının,

herhangi birisinin Yapı Denetim Komisyon Başkanlığına gönderilmesi halinde düşüş sağlanacaktır. Denetçi veya yardımcı kontrol elemanlarının istifa veya ilişkileri kesilerek başka YD Kuruluşunda görev almaları halinde Denetim yetkileri (O) dan başlayacaktır.

20-İlgili idarelerin sicil raporunu düzenlerken Bakanlığımız tarafından onaylanıp, İdarelere Yapı Denetim Kuruluşu tarafından ulaştırılan Yapı izin belgesi formlarının (YİBF) sağ üst köşesinde bulunan (tarih kısmının hemen altında) YİBF numarasını ilgili sicil raporlarına ilave etmeleri gerekmektedir.

21-İmar Kanunu ve buna dayalı yönetmeliğe göre alınan ruhsatlarla ilgili olarak fenni mesuliyet görevi alan mimar ve mühendislerin, denetçi mimar/mühendis olarak, hizmet sözleşmesi düzenleyerek denetim hizmetine başlamış bir kuruluşta görev aldıkları tarihten, henüz hizmet sözleşmesi yapmamış bir kuruluşta görev almaları halinde ise kuruluşun yaptığı ilk hizmet sözleşmesini mütakiben düzenlenen YİBF belgesi onay tarihinden itibaren fenni mesuliyet görevlerini bırakmaları gerekmektedir.

4708 sayılı yasanın ve ilgili yönetmeliğin Denetçi mimar ve/veya mühendislerin yasak ve taahhüt hükümleri; görev aldıkları YD Kuruluşunun yaptığı ilk hizmet sözleşmesini mutakıben düzenlenen YİBF onay tarihinden itibaren başlıyacaktır. Bu tarihe kadar geçen süre içinde denetçilerin mesleki ve inşaat işleri ile ilgili ticari faaliyetlerde bulunmaları istifa en veya ilişik kesme yolu ile YD Kuruluşundan ayrılmaları halinde (3) aylık yasaklama süresinin uygulanmaması, yapım faaliyeti bulunmadığından tespitlerinde bu süre içinde yapılmaması gerekmektedir.

22-Şirket ortağı ve/veya şirket ortağı denetçi mimar/mühendisin istifa veya diğer gerekçelerle Yapı denetim kuruluşundan ayrılmaları halinde hisse devirlerini yönetmelikte belirlenen mimar/mühendis statüsündeki kişi ve/veya kişilere yapması ve bu işlemin Sanayi ve Ticaret Bakanlığının 18.12.1988 tarih ve 10507 sayılı talimat yazısı çerçevesinde Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde ilanının sağlanması ve Ticaret Sicil Gazetesinin Bakanlığımıza verilmesi gerekmektedir.

23-4708 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik çerçevesinde; "Yapı denetim kuruluşu, ayrılan denetçi mimar veya mühendislerin yerine 30 gün içinde yeni denetçi mimar ve mühendisi görevlendirmediği takdirde ilgili idarece yapı tatil tutanağı düzenlenir." Hükmüne amirdir.

İlgili Yapı denetim kuruluşlarınca belirlenen süre içinde gerekli eleman takviyesi yapılmadığı takdirde kanun ve yönetmelik hükümlerin uygulanacağı, bu sürede yapının denetimsiz kalmaması için, özellikle yapı denetçisi kontrol elemanının istifa ve/veya ayrılması halinde kesinlikle kuruluştaki diğer yapı denetçisi elemanın geçici olarak görevlendirilmesi, gerekmektedir. Yönetmeliğini 5.maddesi gereği sistemi oluşturan eleman eksikliği nedeniyle istifa veya ayrılma nedeniyle eleman takviyesi gerçekleştirilmeden Yapı denetim kuruluşlarına yeni işleri ile ilgili (YİBF) yapı izin belge formu verilmeyecektir.

24-TS 10970 Yapı Kullanma İzin Belgesinin açıklamalar bölümünde belirtilen hüküm çerçevesinde; ilgili idareler tarafından Yapı Ruhsatlarının onaylı bir örneği ilgili meslek odasına gönderilecektir.

Talep halinde Yapı Denetim Kuruluşları tarafından da Yapı Ruhsatlarının birer sureti ilgili meslek odasına verilebilecektir.

25-Proje müelliflerince yapılan projeler Yapı Denetim Kuruluşu tarafından kontrol edilip mesuliyeti üstlenildiğinden, bu projeler, Kanunun 2.nci maddesi (a) bendi gereği, ayrıca Mühendis ve Mimar Odaları vize ve onayına tabi tutulmayacaktır.

26-Yapı Denetim Kuruluşları, ilgili meslek odasınca her yıl için yenilenmiş büro tescil belgesi bulunmayan proje müelliflerinin projelerini kabul etmeyecektir. İlgili idarelerde bu kontrolu yapılacaktır.

27-13.07.2000 tarihinde yayımlanan "Tip İmar Yönetmeliği"nin 57.nci maddesi 5.nci bendi gereğince Yapı denetim kuruluşları; proje müelliflerinden; yasal mevzuata aykırı uygulamaları nedeniyle süreli olarak hakları kısıtlanan müelliflerin bu durumunu denetlemek üzere ilgili meslek odasınca düzenlenen, meslek adamının O andaki durumunu gösterir, her proje için işin adı yazılı belgeyi ayrıca isteyecektir. Bu mesleki denetim hizmeti için proje müellifleri ve/veya yapı denetim kuruluşları yapı sahibinden bir bedel talebinde bulunmayacaktır.

28-4708 sayılı Yapı Denetim Kanunu ve bu kanuna dayalı olarak çıkartılan Yapı Denetimi Uygulama Usul ve Esasları Yönetmeliğinin ilgili hükümleri gereği yapı sorumluluğunu üstlenen Yapı Denetim Kuruluşları ve denetçi mimar ile denetçi mühendislerin belgeleri gerekli denetim ve kontrol sonucu Bakanlığımızca verilmektedir.

Ayrıca, Denetlenecek yapıya ilişkin teknik bilgiler ile yapının denetimini üstlenecek denetçi mimar/mühendis ve yardımcı kontrolün kişisel bilgileri ve imzalarını taşıyan yapı denetim kuruluşunca imzalı form Bakanlığımızca tasdikli "Yapıya İlişkin Bilgi Formu" ekinde idarelere intikal ettirilmektedir.

Bu nedenle ilgili idarelerce TS 8737 Yapı Ruhsat Formu'nun "80, 81, 82, 83, 84 ve 85" bölümü ile TS 10970 Yapı Kullanma İzin Belgesinin "81, 82, 83, 84, 85 ve 86" bölümü doldurulmayacaktır.

29-Hizmet bedellerinin ödenmesi ile ilgili 11.02.2002 tarih, 4-1135 sayılı genelgemizin 12. Ve 13.ncü maddelerinde gerekli açıklamalar yapılmıştı. Ancak iş bitimi aşamasındaki hizmet bedelinin ödenmesinde bazı sorunlar yaşandığı belirtilmektedir. İş bitimi akabinde, yapı denetim kuruluşu yapının tamamen bitirildiğini belirten ve denetçi mimar ve mühendisler tarafından imzalı raporu ilgili idareye verecek. İlgili idare tarafından da inşaatın tamamlandığına dair tutanak tutularak Yapı Kullanma İzni beklenmeden hakediş ödemesi yapılacaktır.

Uygulamada yukarıda belirtilen esaslara uyulması, konu ile ilgili çalışma ve denetimlerin bu yaklaşımla yürütülmesi, Genelgemizin İliniz dahilindeki tüm kaymakamlıklara, belediyelere, Bayındırlık ve İskan Müdürlüğüne, Organize Sanayi Bölge Müdürlüğüne ve varsa Serbest Bölge Müdürlüğüne duyurulmasını bilgilerinize arz gereğini rica ederim.

Prof.Dr.Abdulkadir AKCAN
Bakan

DAĞITIM: Bilgi:
Gereği: İçişleri Bakanlığına
Pilot 19 İl Valiliği Sanayi Ticaret Bakanlığına
TMMOB Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına
Teftiş Kurulu Başkanlığına
Yüksek Fen Kuruluna
TAU Genel Müdürlüğüne
YD.Kuruluşlarına

TESPİT TUTANAĞI

YİBF No .........................................................................:

İlgili İdare (Belediye/Valilik):

Yapı Ruhsat Tarihi ve Nosu:

Yapının Adresi:

Pafta/Ada/Parsel Noları:

Yapı İnşaat Alanı (m2) ve Cinsi:

Yapı Sahibi:

Yapı Denetim Kuruluşunun Unvanı:

Tespit Tarihi:

....../....../2002 tarihi itibariyle

İşin Tanımı (Yapı Bölümü) Gerçekleşme Oranı %

a) Su basman (20)

b) Taşıyıcı sistem (40)

c) Sıvaya hazır durum (20)

d) Kalan bölüm (20)

Yapının Gerçekleşme Durumu İle İlgili Açıklama:

...../..../......... tarihi itibariyle yukarıda özellikleri belirtilen yapının gerçekleşme oran yüzde ..................'dur.

İş bu tutanak ....../......./............ tarihinde yapının sorumlularındaki değişiklik sebebiyle üç nüsha olarak düzenlenmiştir.

DÜZENLEYENLER

Denetçi görevinden ayrılan: Denetçi görevi alan:

Adı Soyadı: Adı Soyadı:

Denetçi Mim./Müh. Denetçi Mim./Müh.

İmza İmza

Yapı Denetim Kuruluşu

Firma İsmi:

İmza

Kaşe

.................................. tarih ve ................... sayılı yazımız ile ilgili İdareye tespit talebi yapılmıştır. Yazı fotokopisi ektedir.

09.07.2002 tarih ve 7-11575 sayılı Genelge

BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI
Yapı Denetim Komisyonu Başkanlığı
ANKARA

SAYI: B.09.0.YDK.0.00.00.00/
KONU: Y.D.Hizmet bedeli
.................. VALİLİĞİNE
Tek ruhsata bağlı olarak yapılacak değişken ve/veya birçok bloktan oluşan kooperatif, site, kompleks yapıların, yapım, denetim ücreti hesabı ve ücretlerinin ilgili idarelere yatırılması ve ücretin Yapı denetim kuruluşuna tediyesinde, “Yapı Denetimi Uygulama Usul ve Esasları Yönetmeliği"nin “Hizmet bedellerinin Tespiti ve Tahsili" ile ilgili 14.ncü maddesi ve “Hizmet Bedellerinin Ödenmesi" ile ilgili 15.nci maddesinde hükümler bulunmasına karşın uygulama hataları yapıldığı tespit edilmiştir.

Bu tip yapılaşmalarda;

a) Tek ruhsat,

b) 3194 sayılı İmar Kanununun “Ruhsat Müddeti" ile ilgili 29.ncu maddesi hükmüne uygunluk,

c) “Yapı Yaklaşık Maliyetine Esas Tebliğ" hükümlerine göre Yapı Yaklaşık Maliyet hesabında yapıların karakteri itibariyle hangi sınıfa giriyor ise (konut, idare binası, ticari bina, büro V.S. gibi) o sınıftan değerlendirilmesi.

şartı esas olacaktır.

Değişken ve/veya çok bloktan oluşan yapılaşma da tüm inşaatların aynı sürede başlamasının çoğu kez çeşitli nedenlerle gerçekleştirilmemesi nedeniyle yukarıda belirlenen şartlarla birlikte aşağıda belirlenen açıklamalara uyum sağlanması gerekmektedir.

1- Yapı sahibi (Mal Sahibi) ile Yapı Denetim Kuruluşu arasında akdedilen “Yapı Denetim Hizmet sözleşmesi"nde belirlemek ve sözleşmeye eklenmek üzere yapım iş programı ve ödeme termin planı yapılacaktır.

a) Yapım iş programında;

Ruhsat süreci içinde yapıların ay/yıl belirlenerek başlama ve kısımlar halinde bitimi çizelgede belirtilecektir.

Bu işlemde, bazı blokların başlama aşamasında, bazı blokların ise taşıyıcı sistem veya diğer imalatlar aşamasında olması mümkündür. Diğer bir ifadeyle yapılar kısım, kısım artan dilimler halinde tamamlanabilir. Veya birkaç blokun yapımı tamamen bitirilmesi diğerlerinin yapımına başlanması şeklinde olabilir.

b) Hizmet bedelinin ilgili idarelere yatırılması ve Yapı Denetim Kuruluşlarına tediyesi. (Yapı denetimi imalat dilimlerine göre ödeme dilimleri) (Ödeme Termin Planı)

1- Hizmet bedeli taksitlendirilmesi iş programına bağlı olarak asgari 4 ve daha fazla taksitler halinde ve %10 miktarından az olmamak kaydiyle yaptırılabilir.

2- Hizmet bedeli taksitlendirmesinin sistemde yer alan tüm binaların denetim bedeli hesabı üzerinden yapılmaması, iş programında belirlenen kısmi yapılaşmaya göre değerlendirilmesi gerekmektedir. (Bu konudaki örnek ektedir.)

3- Ödeme termin çizelgesi yapılacaktır.

Uygulamada yukarıda belirtilen esaslara uyulması, konu ile ilgili çalışma ve denetimlerin bu yaklaşımla yürütülmesi, Genelgemizin İliniz dahilindeki tüm kaymakamlıklara, belediyelere, Bayındırlık ve İskan Müdürlüğüne, Organize Sanayi Bölge Müdürlüğüne ve varsa Serbest Bölge Müdürlüğüne duyurulmasını bilgilerinize rica ederim.

Sabri Özkan ERBAKAN
Bakan a.

Müsteşar Yardımcısı

EK-1) Örnek yazı

DAĞITIM:
Pilot 19 İl Valiliği

ÖRNEK

10 bloklu bir sitede iş programına göre 3 blok yapımına başlanmışsa, 1 nci aşamada bu bloklara ait yapı yaklaşık maliyeti x yapı denetim hizmet bedeli oranı=sözleşme yılı hizmet bedelinin %20 si, 2 nci aşamada başlanacak blokların sözleşme yılı hizmet bedelinin %20 si ile devam eden 3 bloğa ait sözleşme yılı hizmet bedelinin %40 olmak üzere toplam hizmet bedelinin tespiti diğer aşamalarında bu sisteme benzer şekilde organize yapılarak (işin kapasitesine göre % miktarları değişebilir) hizmet bedellerinin ilgili idarelere yatırılması ve yapı denetim kuruluşuna tediyesi olabileceği gibi birkaç bloğun başlayıp, bitirilmesi daha sonra diğerlerinin yapımına başlanabilmesinin mümkün olduğu, ancak her iki sistemde de sözleşme yılı hizmet bedelinin sadece başlanan ve devam eden inşaatlar için değerlendirilmesi gerekmektedir.

29.07.2002 tarih ve 12925 sayılı Genelge

BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI
Yapı Denetim Komisyonu Başkanlığı
ANKARA

SAYI: B.09.0.YDK.0.00.00.00/
KONU: Doğalgaz Tesisatı
TARİH: YFK Başkanlığının 10.07.2002 tarih, 6/846 sayılı görüş yazısı.
EGO Genel Müdürlüğü kararınca daha evvel kurumları tarafından yapılan ancak daha sonra Yapı Denetim Firmaları tarafından yapılması istenilen Doğalgaz tesisatı proje etüt ve kontrol, baca etüt test ve rapor hazırlanması ve tesisatlarının kontrol ve işlemlerinin 4708 sayılı yasaya göre Yapı Denetim Firmaları tarafından yapılabileceğine dair Bakanlığımız Yüksek Fen Kurulu Başkanlığının görüş yazısı ektedir.

Gereğini rica ederim.

Mehmet ÜNAL
Bakan a.

YDK.Başkanı
Genel Müdür Yrd.V.

EK:1) İlgi kayıtlı yazı

...../...../2002 YDK.Üyesi :T.ÖZER

T.C.

BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI
Yapı Denetim Komisyonu Başkanlığı
ANKARA

SAYI: B.09.0.YDK.0.00.00.00/
KONU: Görüş istemi

YAPI DENETİM KOMİSYONU BAŞKANLIĞINA

İLGİ: 25.06.2002 tarih ve B.09.Y.D.K.0.00.00./10305 sayılı yazısı.

İlgi yazınız ile EGO Genel Müdürlüğü kararınca daha evvel kurumları tarafından yapılan ancak daha sonra Yapı Denetim Firmaları tarafından yapılması istenilen Doğalgaz tesisatı proje etüt ve kontrol, baca etüt test ve rapor hazırlanması ile tesisatlarının kontrol ve muayene işlemlerinin 4708 sayılı yasaya göre Yapı Denetim Firmaları tarafından yapılmasının sakıncalı olup olmadığı hakkında Bakanlığımız görüşü istenmektedir.

Konu Yüksek Fen Kurulu'nca incelenmiştir.

Yapılan inceleme sonucunda;

Doğalgaz tesisatı proje etüt ve kontrol, baca etüt test ve rapor ile belgelendirilmesi ile tesisat muayene ve kontrol işlerinin Yapı Denetim Kuruluşlarınca yapılmasında 4708 sayılı yasaya göre bir sakıncası bulunmadığı görüşüne varılmıştır.

Bilgilerinizi rica ederim.

Mahmut KÜÇÜK

Müsteşar Yardımcısı

25.07.2003 tarih ve 17664 sayılı Genelge

T.C.

BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI
Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğü
ANKARA

SAYI: B.09.0.TAU.0.00.00.00/
KONU: Y.D. Hizmet Bedeli

Yapı Denetim Uygulama Usul ve Esasları Yönetmeliğince “Hizmet Bedellerinin Tespiti ve Tahsili" ile “Hizmet Bedellerinin Ödenmesi" ile ilgili 14.ncü ve 15.nci Maddeleri ile Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi'nin 5.nci Maddelerinde;

- Yapı sahibi taksidini veya kısmi taksidini peşin olarak yatırmadan müteakip

bölümün devamına ilgili idarece izin verilmeyeceği,

- Her yapı bölümü ve kısmi yapı bölümü için bu bölümlerin tamamlanmasını

müteakip, hakediş raporunun yapı sahibi ve ilgili idare yetkili birimince onaylandıktan sonra bedelinin en geç yedi gün içinde yapı denetim kuruluşuna ödeneceği,

- Çeşitli nedenlerle yapılan tespit tutanağına bağlı olarak belirlenen oranlarda ve

kısmi taksitlendirme durumlarında ara hak edişler düzenlenebileceği,

- Bir sonraki yıla devredilen işlerde, ilgili idarece yıl sonu itibariyle bir seviye tespit

tutanağı düzenlenmesi, belirlenen kısmi orana göre yapı denetim kuruluşuna ödeme yapılarak yıl sonu itibariyle hesap kesilmesi,hükmü getirilmiştir.

Ancak bazı İdare, Mal Sahibi ve Yapı Denetim Kuruluşlarının Yönetmelik amir

hükümlerine uygun olmayan tutum ve davranış içinde olduğu Bakanlığımıza intikal eden şikayetlerden anlaşılmaktadır.

Bu nedenle;

1- Yapım ve denetim süresi ertesi yıla geçen işlerde, yıl sonu itibari ile, ilgili

idaresince seviye tespit tutanağı düzenlenerek yapı bölümünün kısmi oranı belirlenecek, bu oran üzerinden (Yapı denetim hizmet bedelinin %10'undan az olmak şartı aranmaksızın) Yapı Denetim kuruluşu tarafından yapılacak hak edişe göre ödeme yapılarak o yıla ait hesap kesilecektir.

Yıl sonu tespit tutanağına göre hak edişleri, yazımızın 2.nci maddesinde belirlenen usul ve esaslara göre Bakanlık kayıtlarına girilmeyen YİBF belgeleri iptal edilecek ve yapı denetim firmasına yeni YİBF verilmeyecektir.

2- 1 Ağustos 2003 tarihinden itibaren, taksit, kısmi taksit veya yıl sonu kısmi oran

denetim hizmet bedellerine ait hak edişlerin ödenmesinde, Bakanlığımızın resmi internet sayfasından (http://ydk.yigm.gov.tr /hakedis.asp.) alınan, denetim hizmet bedeline ait hakediş raporunun aranması, hakediş ödemeleri, özel durum gereği farklı bir format gerekirse bile, Bakanlığımızın resmi internet sayfasından alınan raporlarının ekte bulunması ve ödenmesi gereken denetim hizmet bedelleri ile aynı olduğunun titizlikle kontrolü gerekmektedir.

3- Mal sahipleri adına tanzim edilen hak edişlere ilişkin faturanın aslı görülmesi

kaydı ile bir suretinin ilgili idarece alınması ve dosyasında saklanması gerekmektedir.

Uygulamada yukarıda belirtilen esaslara uyulması, konu ile ilgili çalışma ve denetimlerin bu yaklaşımla yürütülmesi, Genelgemizin İliniz dahilindeki tüm Kaymakamlıklara, Belediyelere, Bayındırlık ve İskan Müdürlüğüne, Organize Sanayi Bölge Müdürlüğüne ve varsa Serbest Bölge Müdürlüğüne duyurulmasını bilgilerinize arz gereğini rica ederim.

S.Özkan ERBAKAN

Müsteşar V.

Dağıtım

Gereği İçin: Bilgi İçin:

- 19 PİLOT İL VALİLİĞİNE - İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA

- MALİYE BAKANLIĞINA

21.11.2003 tarih ve 31016-11954 sayılı Genelge

T.C.

BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI
Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğü
ANKARA

SAYI: B.09.0.TAU.0.12.00.00/31016 – 11954
KONU: 21 / Kasım / 2003
TARİH: Yapı Denetimi.

4708 Sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun ve Yönetmeliğinin uygulanması ile ilgili olarak Bakanlığımızca çıkartılan genelgelerin yanlış yorumlandığı ve uygulandığı tespit edilmiştir.

Bu ve benzer konulardaki tereddütlerin giderilmesi için uygulamalara yönelik aşağıdaki açıklamalara ihtiyaç duyulmuştur.

1-İlgili idareler tarafından, yargıya intikal eden mevzuata aykırı yapılar hakkındaki yargı kararlarının ivedilikle uygulanması zorunlu olup, münferit olarak sadece hakkında yargı kararı bulunan yapılar ile diğer mevzuata aykırı yapılara yasallık kazandırmaya yönelik şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına aykırı imar planı değişikliği ve benzeri girişimlerde bulunulmayacaktır.

2-İmar planına, imar mevzuatı kapsamındaki bütün yönetmeliklere, standartlara, teknik şartnamelere, bilimsel ve teknik kurallara aykırı yapılar mevzuata uygun mütalaa edilerek yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi düzenlenmeyecektir.

3-İmar mevzuatında yapılar açısından müktesep hak, yapının ruhsat süresi içinde yapıldığı kadar olan kısmıyla sınırlı olup, kalan kısımların tamamlanabilmesi için yapının tamamı açısından yürürlükteki kanun, plan ve yönetmeliklere uygunluk koşulu aranmaktadır.Ayrıca imar planları genel düzenleyici işlemler olduğundan her türlü ruhsat ve yapı kullanma izin belgesi düzenleme işleminde yürürlükteki plana uygunluk koşulu aranacaktır.

4-11.02.2002 tarih 4 -1135 sayılı Genelgemizin 10. ve 17.nci maddeleri, 20.05.2002 tarih 6 -7234 sayılı Genelgemizin 4'ncü, 5'nci ve 11'nci maddeleri iptal edilmiştir.

5-20.05.2002 tarih ve 6-7234 sayılı Genelgemizin 2. maddesinde yer alan “Her Türlü Ruhsat Yenileme İşlemlerinin" ifadesi “Her Türlü Ruhsat İşlemlerinin" olarak değiştirilmiştir.

6-A) Kendi parselinde ruhsatsız olarak yapımına başlanılmış yapılar öncelikle 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca mühürlenecek, yapı sahibi hakkında aynı kanunun 42. maddesi kapsamında işlem tesis edilecektir.

Bu yapılardan ruhsat almak üzere başvuruda bulunulanlara ilgili idarelerce öncelikle durum tespiti yapılarak yürürlükteki plan ve tüm mevzuata uygun hale getirilip getirilemeyeceği hususunda rapor tanzim edilir. Uygun hale gelmesi mümkün olmadığı kesin olarak anlaşılan yapılar İmar Kanunun 32. maddesi uyarınca yıktırılır.

Mevzuata uygun hale getirilmesi mümkün olduğu anlaşılan yapıların denetim işlemleri 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanuna göre gerçekleştirileceğinden parsel sahibince bir yapı denetim kuruluşu ile yapı denetim hizmet sözleşmesi yapılacaktır.

Yapı denetim kuruluşu tarafından; idarece hazırlanan rapor dikkate alınarak yapının tüm deney, test ve tahkik sonuçları doğrultusunda yürürlükteki imar planı, parselasyon planı, imar yönetmelikleri, Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik, Yangın Yönetmeliği, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği, Otopark Yönetmeliği, Isı Yalıtım Yönetmeliği, İlgili tüm standartlar, teknik şartnameler ve diğer mevzuat hükümleri kapsamında irdelenecek, güçlendirme gerekip, gerekmediği, gerekiyorsa güçlendirme esaslarına ilişkin hususlar da belirtilerek ayrıntılı inceleme raporu düzenlenecek ve yapı sahibine verilecektir.

Yapı sahibi, ayrıntılı raporda belirtilen hususları da dikkate alarak yürürlükte bulanan plan ve tüm mevzuat hükümlerine uygun yapı projelerini, ilgili proje müelliflerine hazırlattıracaktır.

Yapı Denetim Kuruluşu tarafından, uygun görüş verilen yapı projeleri ile tüm deney, test ve tahkik sonuçları, ayrıntılı inceleme raporu, tetkik edilerek onaylanmak ve yapı ruhsatı düzenlenmek üzere ilgili idaresine verilecektir.

Ruhsatsız olarak yapımına başlanılmış yapılarda; Yapı cinsine göre yapım süresi ve denetim ücreti, tüm yapı alanı üzerinden hesaplanmak kaydıyla yönetmeliğin 14. maddesinde belirtilen “Yapı Denetim Hizmet Bedeline Esas Oranlar" cetvelinde belirtilen esaslara göre hesaplanacaktır.

B) Yapı ruhsatı alındıktan sonra iki yıl içinde yapımına başlanmayan ruhsatı yenilenmeyerek ruhsatı hükümsüz hale gelen yapılar' a ilişkin yeniden ruhsat düzenleme işlemleri, yürürlükteki plan ve tüm mevzuat hükümleri dikkate alınarak gerçekleştirilecektir.

Bu yapıların denetim işlemleri, 4708 Sayılı Yapı Denetim Kanuna göre gerçekleştirileceğinden, yapı sahibince bir yapı denetim kuruluşu ile yapı denetim hizmet sözleşmesi imzalanarak görevlendirme yapılacak ve işlemler yürürlükte bulunan kanun ve yönetmeliklere göre sürdürülecektir. Bu yapılarda yapı cinsine göre yapım süresi ve denetim ücreti, tüm yapı alanı üzerinden hesaplanmak kaydıyla yönetmeliğin 14. maddesinde belirtilen “Yapı Denetim Hizmet Bedeline Esas Oranlar" cetvelindeki belirtilen esaslara göre hesaplanacaktır.

C) Yapı ruhsatı alındıktan sonra başlanıp da beş yıl içinde tamamlanamayan süresi içinde ruhsatı yenilenmeyerek ruhsatsız duruma düşen plan ve mevzuata uygun veya aykırı yapılar' a öncelikle 3194 sayılı İmar kanununun 32. maddesi uyarınca işlem tesis edilecektir.

Denetim işlemleri 4708 Sayılı Yapı Denetim Kanuna göre yapılmak durumunda olan bu tip yapılarda, ilgili idarelerce durum tespiti yapılarak, imar mevzuatı kapsamında yürürlükteki plan ve tüm mevzuata uygun olup olmadığı, uygun değil ise uygun hale getirilip getirilemeyeceği hususunda rapor tanzim edilir. İlk ruhsat alındığı tarihteki plan ve mevzuata aykırı yapıldığı tespit edilenler ile ruhsat süresi dolmasına rağmen inşai faaliyetleri sürdürülen yapıların sahibine, müteahhidine ve fenni mesullerine İmar Kanunun 42. maddesi uygulanacaktır. Yürürlükteki plan ve mevzuata uygun hale gelmesi mümkün olmadığı kesin olarak anlaşılan yapılar İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca yıktırılacaktır.

Yapıldığı kadarıyla, yürürlükteki plan ve mevzuata uygun olanlar ile plan ve mevzuata uygun olmayan ancak uygun hale getirilerek yapı ruhsatı düzenlenmesi mümkün olduğu anlaşılan ruhsatı hükümsüz hale gelmiş yapıların denetim işlemleri 4708 sayılı Yapı Denetim Kanuna göre gerçekleşeceğinden parsel sahibince bir yapı denetim kuruluşu ile yapı denetim hizmet sözleşmesi yapılacaktır.

Yapı denetim kuruluşu tarafından; idarece hazırlanan rapor dikkate alınarak yapının tüm deney, test ve tahkik sonuçları doğrultusunda yürürlükteki imar planı, parselasyon planı, imar yönetmelikleri, Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik, Yangın Yönetmeliği, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği, Otopark Yönetmeliği, Isı Yalıtım Yönetmeliği, ilgili tüm standartlar, teknik şartnameler ve diğer mevzuat hükümleri kapsamında irdelenecek, güçlendirme gerekip, gerekmediği, gerekiyorsa güçlendirme esaslarına ilişkin hususlar da belirtilerek ayrıntılı inceleme raporu düzenlenecek ve yapı sahibine verilecektir.

Yapı sahibi, ayrıntılı raporda belirtilen hususları da dikkate alarak yürürlükte bulanan plan ve tüm mevzuat hükümlerine uygun yapı projelerini, ilgili proje müelliflerine hazırlattıracaktır.

Yapı denetim kuruluşu tarafından, uygun görüş verilen yapı projeleri ile tüm deney, test ve tahkik sonuçları, ayrıntılı inceleme raporu, tetkik edilerek onaylanmak ve yapı ruhsatı düzenlenmek üzere ilgili idaresine verilecektir.

Yapı denetim kuruluşlarının bu yapılardaki yapı denetim sorumluluğu tüm yapı inşaat alanını kapsar.

Bu maddede belirtilen, yapı ruhsatı alındıktan sonra başlanıp ta 5 yıl içinde tamamlanamayan ve ruhsatı yenilenmeyerek ruhsatsız duruma düşen yapılarda; ilgili idaresince durum tespiti yapılmış kısım ve yapı denetim kuruluşunca incelenmesine (Deney, Test, Tahkik, Proje kontrolü gibi) esas inceleme keşif bedeline (İnşai faaliyeti biten kısmın alanı x yapı cinsine göre yapı yaklaşık birim fiyatı x asgari hizmet bedeli oranı x 0.20 = karşılığı çıkan bedelden hiçbir şekilde aşağı olamaz.) imalatı yapılacak kalan kısmın yapı sınıfına göre maliyeti eklenerek toplam maliyet bulunacaktır. Toplam maliyet, toplam inşaat alanına bölünerek m² birim maliyet tespit edilecektir.

Yapılan deney, test ve tahkikler sonucunda güçlendirme gereken durumlarda inceleme keşif bedeli ile imalatı yapılacak kalan kısmın yapı sınıfına göre bulunan maliyetleri toplamına, güçlendirmeye esas keşif bedeli ilave edilerek toplam maliyet bulunacaktır. Bu durumda da toplam maliyet, toplam inşaat alanına bölünerek m² birim maliyet tespit edilecektir.

Yapı denetim kuruluşunca hazırlanan (Deney, Test, Tahkik, Proje Kontrolü gibi) inceleme keşif bedeli ilgili idarece tasdik edilecektir.

Bu yapıların yapım süresi ve denetim ücreti, toplam maliyet üzerinden, yönetmeliğin 14. maddesinde belirtilen “Yapı Denetim Hizmet Bedeline Esas Oranlar" cetvelinde belirtilen esaslara göre hesaplanacaktır.

Yapıya İlişkin Bilgi Formlarında (YİBF) toplam inşaat alanı girişi yapılacaktır.

7- 3194 Sayılı İmar Kanunun hükümlerine göre yapı ruhsatı alarak yapımına başlanılmış ve ruhsat süresi içinde imar planına, mevzuata, ruhsat ve eklerine, standartlara, teknik şartnamelere uygun yapılarak inşai faaliyeti kalmamış ve bu husus ilgili idarece tespit edilmiş ancak yapı kullanma izin belgesi almayarak ruhsatsız duruma düşmüş yapıların; yeniden ruhsat düzenleme işlemi yapı ruhsatının alındığı tarihteki mevzuat hükümlerine göre yapılacaktır.

Ancak, ilk ruhsat alındığı tarihteki mevzuat ve kurallara uygun olmakla birlikte bugün için deprem koşullarına uygunluk taşımayan yapının, takviye projeleri ile uygun hale getirilmesinin zorunlu olduğu, konuya ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin 1.5.2001 tarihli ve Esas No: 1995/6465 Karar No:2001/2286 sayılı kararında hüküm altına alınmıştır. Bu nedenle öncelikle temel, beton, demir ve taşıyıcı duvar testlerinin yaptırılarak yapının deprem koşullarına uygunluk taşıyıp, taşımadığı hususunun irdelenerek rapora bağlanması gerekmektedir.

Bu yapılar hakkında öncelikle 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddeleri uyarınca işlem yapılması zorunludur. İlk ruhsat alındığı tarihteki plan ve mevzuat hükümlerine, ruhsat eki projelerine uygun yapıların sorumlularına ruhsatın hükümsüz hale gelmiş olması nedeniyle veya bugün için güçlendirme gerekmesi nedeniyle İmar Kanununun 42. maddesinin tatbiki mümkün değildir.

Bu yapılara yapı kullanma izin belgesi düzenlenmesi aşamasında; ilgili fenni mesullerce, yapı projelerinin, yapının ilk ruhsat tarihindeki imar planı, ilgili yönetmelikler, standartlar, teknik şartnameler ve diğer mevzuat hükümleri ile birlikte, yürürlükteki deprem koşullarına (Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik) uygunluk raporu da değerlendirilerek yapı güvenliğine, uygunluğuna ilişkin rapor düzenlenir. Bu rapor ilgili idarece incelenerek onaylanır.

Fenni mesullerin düzenlediği rapor sonrası inşai faaliyeti tamamlanmış yapının yürürlükteki deprem koşullarına ve ilk yapı ruhsatının alındığı tarihteki diğer mevzuat hükümlerine uygun olduğu, yapı projelerinde herhangi bir değişiklik veya düzeltme gerekmediği tespit edilir ise bu yapıya ilk ruhsat alındığı tarihteki mevzuat hükümlerine göre yapının tamamının sorumluluğu uzmanlık alanına göre tüm fenni mesullerce üstlenilmek koşuluyla yeniden yapı projeleri onaylanarak ruhsat ve yapı kullanma izin belgesi düzenlenmesi mümkündür.

Bu gibi yapılarda; yapı denetim görevi yeniden yapı ruhsatı alınmadan önceki yapı ruhsatında sorumluluğu üstlenen fenni mesullerce üstlenilebileceği gibi yapı sahibinin isteğine bağlı olarak yeni fenni mesullerce de üstlenilebilir veya yapı denetim kuruluşu tarafından 4708 sayılı Kanun hükümlerine göre yürütülebilir.

İlgili idare ve fenni mesullerin düzenlediği rapor sonrası yapılan incelemede, yapının yürürlükteki deprem koşullarına uygun olmadığı, yapıda güçlendirme gerektiği ve bu amaçla yapı projelerinde herhangi bir değişiklik veya düzeltme gerektiği tespit edilir ise 4708 sayılı Kanuna göre yapı denetim sorumluluğu yapı denetim kuruluşu tarafından üstlenilmek şartıyla takviye (güçlendirme) projeleri ruhsat eki olarak ibraz edilerek yeniden yapı ruhsatı düzenlenir.

8-3194 sayılı İmar Kanunu hükümlerine göre yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi olup ta , kat ilavesi, taşıyıcı sistemin güçlendirilmesi yapının bağımsız bölümlerinin karakterini veya kullanım amacını değiştirme gibi yeniden ruhsat alınması gereken işlemlerde;Talebin yürürlükteki plan ve mevzuat hükümleri kapsamında karşılanmasının mümkün olduğunun belirlenmesi halinde tamamına yapı kullanma izin belgesi düzenlenen yapılara ilişkin tadilat, ilave ve güçlendirmeye yönelik denetim işlemleri 4708 sayılı Kanun ve mevzuatına göre gerçekleştirileceğinden parsel sahibince bir yapı denetim kuruluşu ile yapı denetim hizmet sözleşmesi yapılacaktır.

Yapı denetim kuruluşunca mevcut yapı ve bu yapıya ilişkin projeler yapıldığı tarihteki imar planı, ilgili yönetmelikler, standartlar, teknik şartnameler ve diğer mevzuat hükümleri ile idarece hazırlanan raporda göz önünde bulundurularak yapının tüm deney, test ve gerekli tahkikleri yaptırılacak, ayrıntılı ve gerekçeli ön inceleme raporu hazırlanacaktır. Ön inceleme raporunun, mevcut yapının, talep edilen kısımlarla birlikte yürürlükteki deprem koşullarına (temel, beton, demir ve taşıyıcı duvar testleri) yapı güvenliğine uygunluğuna ilişkin hükümleri kapsaması zorunludur.

Ön inceleme sonucu, mevcut yapının ve talebin, yürürlükteki plan ve mevzuata uygun olduğu anlaşılırsa yapılan deney, test ve tahkik sonuçları, ön inceleme raporu ile birlikte yürürlükteki imar planı, parselasyon planı, imar yönetmelikleri, Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik, Yangın Yönetmeliği, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği, Otopark Yönetmeliği, Isı Yalıtım Yönetmeliği, ilgili tüm standartlar, teknik şartnameler ve diğer mevzuat hükümleri kapsamında güçlendirme gerekip, gerekmediği, gerekiyorsa güçlendirme esaslarına ilişkin hususlar da belirtilerek yapı denetim kuruluşunca ayrıntılı inceleme raporu düzenlenecek ve proje müelliflerine ruhsat eki projeler hazırlattırılmak üzere yapı sahibine verilecektir.

Yapı denetim kuruluşu tarafından, incelenerek uygun görüş verilen yapı projeleri, tüm deney, test ve tahkik sonuçları ile inceleme raporları, incelenmek ve yapı ruhsatı düzenlenmek üzere ilgili idaresine verilecektir.

Yapı güvenliğinin incelenmesine (Deney, Test, Tahkik, Proje kontrolü, gibi) esas inceleme keşif bedeline imalatı yapılacak kısmın keşif bedeli dahil edilerek toplam maliyet bulunacaktır. Toplam maliyet toplam inşaat alanına bölünmek suretiyle m² birim maliyet tespit edilecektir.

Toplam maliyet keşfi ilgili idaresince tasdik edilecektir. İlk yapı ruhsatının ve yapı kullanma izin belgesinin aslı yada ilgili idaresince aslının aynıdır onaylı nüshası Bakanlığa gönderilecektir.

Bu yapıların yapım süresi ve denetim ücreti, toplam maliyet üzerinden, yönetmeliğin 14. maddesinde belirtilen “Yapı Denetimi Hizmet Bedeline Esas Oranlar" cetvelindeki belirtilen esaslara göre hesaplanacaktır.

Yapı denetim kuruluşlarının bu tip yapılardaki sorumluluğu tüm inşaat alanını kapsar.

9-Yapı Ruhsatı olup 4708 sayılı yasa hükümlerine göre devam eden ve/veya yapı kullanma izin belgesi almış olan yapılarda kat ilavesi, taşıyıcı sistemin güçlendirilmesi, yapının bağımsız bölümlerinin karakterini veya kullanım amacını değiştirme gibi yeniden ruhsat alınması gereken işlemlerde yapının güvenliğinin incelenmesinde yapının ruhsat eki projelerine esas tüm deney, test ve gerekli tahkikler yapılacaktır.

Yapının güvenliğinin incelenmesine(Deney, Test, Tahkik, Proje kontrolü, gibi) esas inceleme keşif bedeline, imalatı yapılacak kısmın keşif bedeli dahil edilerek toplam maliyet bulunacaktır. Toplam maliyet toplam inşaat alanına bölünmek suretiyle m2 birim maliyet tespit edilecektir.

Toplam maliyet keşfi ilgili idaresince tasdik edilecektir. İlk yapı ruhsatı ve/veya yapı kullanma izin belgesinin aslı yada ilgili idaresince aslının aynıdır onaylı nüshası Bakanlığa gönderilecektir.

10-Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesinde belirlenen hizmet süresi, mal sahibinin müteahhit ile yaptığı yapım sözleşmesinde belirlenen süreden az olamaz. Bu tarih T.S. 8737 yapı ruhsat formunun 17 nolu bölümüne işlenir.

11-25 Temmuz 2003 Tarih ve 17664 sayılı genelgemizde; 01 Ağustos 2003 tarihinden itibaren hak edişlerin tanzimi ve ödenmesinde resmi internet sayfamızdan alınan denetim hizmet bedeline ait hakediş raporunun aranması şartı getirilmişti.

Ancak;

A-Herhangi bir nedenle 31.12.2002 tarihinden önceki yıllara ait tahsil edilmemiş hakedişlerin,

B-01.08.2003 tarihinden önce alınan ve Yapıya İlişkin Bilgi Formlarında (YİBF) proje tipi “Yeni Proje" olarak belirlenen yapılar dışında proje tiplerine ait hakedişlerin tanzim ve ödemesinde 01.08.2003 tarihinden önceki yöntem esas alınacaktır.

12-Yapım ve denetim süresi herhangi bir sebeple uzadığı takdirde, uzayan sürenin her altı ay için hizmet bedeline esas oranın %10'u kadar ilave hizmet bedeli ödenmesi Yapı Denetimi Uygulama Usul ve Esasları Yönetmeliği ve Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesinde amir hüküm olarak belirlenmiştir.

Bu uygulamada; “Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi" 3. maddesinde belirtilen iş bitimi süresi itibariyle ilgili idaresince seviye tespit tutanağı düzenlenerek bitim süresi itibariyle kısmi oran tespit edilecektir. Bitim süresi itibariyle tespit edilen kısmi oran uygulama yılı hizmet bedeli üzerinden, diğer kalan kısım %10 artırımlı ilave hizmet bedeli ile hesaplanmak kaydı ile o taksite ait hakediş ödemesi gerçekleştirilecektir.

13-Bazı idarelerin, yapı denetim kuruluşlarının hakedişlerini ödemek için bir sonraki taksitin yatırılmasını ön koşul olarak ileri sürdükleri tespit edilmiştir.

Yapı Denetimi Uygulama Usul Ve Esasları Yönetmeliğinin 15. maddesinde, yapı denetim kuruluşlarına hakediş ödenmesine ilişkin esaslar belirtilmiştir. Yönetmelikteki hakediş ödemesine ilişkin esaslar gereği, mevcut hakedişin ilgili idaresince yapı sahibinin bir sonraki hizmet bedeli taksitini yatırması şartı aranmaksızın ödenmesi gerekmektedir.

Yapı denetim kuruluşlarının hakediş evraklarını teslim etmesi ilgili idarelere karşı ihbar niteliğinde olup, sonraki taksitin yatırılmaması sonucunda yapı tatil tutanağı düzenlenmesi ilgili idarelerin sorumluluğundadır.

14-Öngörülen yapım süresi uzadığı takdirde, uzayan sürenin her altı ayı için hizmet bedeline esas oranın %10'u kadar ilave hizmet bedeli ve/veya ruhsat alınarak yapımına başlanılan veya başlanılmayan ancak denetim süresi ertesi yıla geçen yapıların, uygulama yılına ait denetim hizmet bedellerine ilişkin, fiyat farkları mal sahibi tarafından yapı denetim hesabına yatırılacaktır.

İlgili idareler bu hususların takipçisi olacaktır.

15-3194 Sayılı İmar Kanunu uyarınca yapı ruhsatının tek parselde düzenlenmesi zorunludur. Ancak birden fazla yapının bulunduğu parsellerde, farklı cins yapılar ve/veya değişken katlarda aynı cins yapılar için ruhsata esas Yapıya İlişkin Bilgi Formları (YİBF) alındığı tespit edilmiştir. 25 Temmuz 2003 tarih ve 17664 sayılı Genelgemizde 01 Ağustos 2003 tarihinden itibaren başlatılan hakedişle ilgili uygulamada bu husus sorun yaratmaktadır. Bu nedenle aynı parsel için Bakanlıktan alınan yukarıda belirlenen değişik Yapıya İlişkin Bilgi Formları iptal edilerek, Bakanlığın resmi internet sitesinde açıklandığı şekliyle yeni Yapıya İlişkin Bilgi Formları alınacaktır.

İlgili İdareler yukarıda açıklanan nedenlerle tek parselde verdikleri farklı ruhsatları iptal ederek aynı ruhsat numarasına bağlı olarak yapı cinslerine göre ayrı ayrı yapı ruhsat formu düzenleyecektir.

16- Kalıcı afet konutlarının denetimi 4708 Sayılı Kanun hükümlerine tabi değildir.

17- A) Yapı denetim hizmet sözleşmesi'nin, tek taraflı ve/veya mal sahibi ve yapı denetim kuruluşunun karşılıklı anlaşmasıyla müşterek kararla feshi;

B) Yapı denetim firmasının 4708 Sayılı Yasa Hükümleri gereği denetim görevini yürütemeyeceği durumlarda;

- (A) ve (B) maddelerindeki işlem noter ihbarnamesi ile karşı taraf, ilgili idare ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığına dağıtımlı olarak yapılacaktır.

- İlgili İdarece seviye tespit tutanağı düzenlenecek ve yapı tatil tutanağı tutulacaktır.

- Yapı ile ilgili tüm belgeler (YİBF, ruhsat, hakediş, fesihle ilgili yazışmalar, tespit tutanağı ve yapı tatil tutanağının tasdikli suretleri ile Noter fesih ihbarnamesi) ilgili idarenin detaylı görüş yazısı ekinde Bakanlığa gönderilecektir.

- Yeni bir denetim kuruluşu görevlendirilmeden ve Yapıya İlişkin Bilgi Formu (YİBF) belgesi alınmadan kesinlikle yapının devamına izin verilmeyecektir.

- Bu aşamada yapının denetim sorumluluğunu üstlenen yapı denetim kuruluşu görev üstlendiği tarihten önce yapılan bütün iş ve işlemlerin denetiminden görevi bırakan yapı denetim kuruluşu ile birlikte müteselsilen sorumludur.

-Tarafların yasal hakları saklıdır.

-Yeni görevlendirilen yapı denetim kuruluşları denetimi üstlenilen bu tip yapıların imar planına, mevzuata, ruhsat ve eklerine, standartlara, teknik şartnamelere uygun olarak yapıldığını ve yapının güvenliğine, ilişkin rapor düzenleyecektir. Bu rapor ilgili idaresince incelenerek onaylanacaktır.

- Yapıya İlişkin Bilgi Formlarında, toplam inşaat alanı girişi yapılacaktır.

18- Yapının uzmanlık alanına göre denetiminden sorumlu denetçi mimar/mühendis ve yardımcı kontrol elemanlarının istifaları noter kanalıyla yapılacaktır. Denetçi mimar veya mühendislerinden birinin veya birkaçının istifası veya kuruluşça görevden el çektirilmeleri halinde yeni denetçi mimar veya mühendisler atanır. Denetim kuruluşunun yeni denetçi mimar ve mühendisleriyle ilgili yapı ruhsatı föyü üzerindeki düzenlemenin yasal süresi içersinde yapılmaması halinde ilgili idaresince yapı tatil tutanağı tutularak inşai faaliyet durdurulur.

19- Yapıya İlişkin Bilgi Formu alma aşamasında , ilgili idaresinden bu genelgede yer alan şartların yerine getirilip getirilmediğine dair bir yazı Bakanlığa ibraz edilecektir.Ayrıca, ilgili idarelerce, Yapıya İlişkin Bilgi Formu ekindeki hizmet sözleşmelerinin hizmet bedellerine ilişkin incelemeye esas Yapı Denetim Komisyon Başkanlığı'na ait “GÖRÜLMÜŞTÜR" kaşesi ve inceleyenlerin imzaları aranacaktır.

Uygulamada yukarıda belirtilen esaslara uyulması, konu ile ilgili çalışma ve denetimlerin bu yaklaşımla yürütülmesi, genelgemizin iliniz dahilindeki tüm Kaymakamlıklara, Belediyelere, Bayındırlık ve İskan Müdürlüğüne, Organize Sanayi Bölge Müdürlüğüne ve varsa Serbest Bölge Müdürlüğüne duyurulmasını bilgilerinize arz gereğini rica ederim.

Zeki ERGEZEN

Bakan

Dağıtım

Gereği İçin: Bilgi İçin:

Pilot 19 İl Valiliğine İçişleri Bakanlığına

T.M.M.O.B. Maliye Bakanlığına

Teftiş Kuruluş Başkanlığına Sanayi ve Ticaret Bakanlığına

Yüksek Fen Kurulu Başkanlığına Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına

Y.D.K. Kuruluşlarına

31.03.2004 tarih ve 585/3165 sayılı Genelge

T.C.

BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI
Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğü
ANKARA

SAYI: B.09.0.TAU.0.12.00.08/
KONU:Yapı Denetimi
…………….. VALİLİĞİNE
GENELGE

2004 / 13

Yapı Denetimi Uygulama ve Esasları Yönetmeliğinin 6.maddesi gereği ruhsata esas Yapıya İlişkin Bilgi Formları (YİBF) Bakanlığımızca onaylanarak ilgililerine verilmektedir.

Yapıya İlişkin Bilgi Formu ve eklerinin kontrolü ve onaylanması Yapı Denetim Komisyonunca yapılmaktadır. Bu durum zaman zaman yoğunluk nedeniyle sistemin işlerliğini yavaşlatmakta ve belgelerin ilgili İdaresine intikalinde gecikmelere neden olmaktadır.

Bu tür olumsuzlukların giderilmesi ve sisteme işlerlik kazandırılması için 01 Nisan 2004 tarihinden itibaren aşağıda belirlenen uygulamaya geçilecektir.

Yapı denetim kuruluşu denetim sorumluluğunu üstleneceği yapıya ilişkin tüm bilgileri Bakanlığımız resmi internet sayfası http://ydk.yigm.gov.tr'ye girişini yaparak internet sayfamızda kayıt altına alınan ve sorgulanan bilgileri içeren iki nüsha Yapıya İlişkin Bilgi Formu (YİBF), bir nüsha Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi ve iki nüsha taahhütname çıktısı aldıktan sonra gerekli işlemlerini müteakip ilgili idaresine vereceklerdir.

Yapı denetim kuruluşu tarafından teslim edilen bu belgelerin doğruluğu, İlgili İdaresince Bakanlığımız resmi internet sayfası http://ydk.yigm.gov.tr/bim.asp'den kontrol edilerek teyit edilecektir.

4708 sayılı Kanunun, Uygulama Yönetmeliğinin 6. maddesinde belirtildiği üzere Bakanlığımız resmi internet sayfasına girişi yapılan, Yapı Denetim Bilgi İşlem Sistemince sorgulanıp onaylanarak basılan Yapıya İlişkin Bilgi Formu (YİBF) ve Taahhütnamenin birer nüshasını, aynı Kanunun 2.maddesinin (b) bendinde yeralan “Yapı denetimini üstlendiğine dair ilgili idareye taahhütname vermek, yapı ruhsatının ilgili bölümünü imzalamak, bu yapıya ilişkin bilgileri yapı ruhsatı düzenleme tarihinden itibaren yedi gün içinde Bakanlığa bildirmek" hükmü uyarınca yapı denetim kuruluşu, ilgili idaresine teyit ve tasdik ettirdikten sonra 7 (yedi) gün içinde Bakanlığımız Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğüne gönderecektir.

Şayet denetimi üstlenilen yapı, 21.11.2003 tarih ve 11954 sayılı Genelgemizin (6A,6B,6C,7,8,9) maddeleri kapsamına giriyor ise, Genelgenin 19. maddesine istinaden, 17.12.2003 tarih, 32640 sayı ile resmi internet sayfamızda yayımlanan duyuru eki formata uygun yazıyı aynı yasa hükmü gereğince yapı denetim kuruluşu yine ilgili idareye tasdik ettirerek (YİBF ve Taahhütnameye ilaveten) Bakanlığımız,Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğüne 7 (yedi) gün içinde göndermek zorundadır.

21.11.2003 tarih ve 11954 sayılı Genelgemizin 19.maddesinde yer alan Yapıya İlişkin Bilgi Formu ekindeki hizmet sözleşmelerinin incelenmesi ilgili idarece yapılacağından “Ayrıca ilgili İdarelerce, Yapıya İlişkin Bilgi Formu ekindeki hizmet sözleşmelerinin hizmet bedellerine ilişkin incelemeye esas “Yapı Denetim Komisyon Başkanlığı"na ait “GÖRÜLMÜŞTÜR" kaşesi ve inceleyenlerin imzaları aranacaktır." hükmü işlemden kaldırılmıştır.

İlgili İdare, yapı denetim kuruluşlarının Genelgemiz hükümleri gereği gerçekleştirdikleri işlemlerin otokontrolü amacıyla Genelge eki formu periyodik olarak her ay sonu itibariyle tanzim ederek 7 (yedi) gün içinde Bakanlığımıza gönderecektir.

Konuyla ilgili iş ve işlemlerde yukarıda belirtilen esaslara uyulması, çalışma ve denetimlerin bu yaklaşımla yürütülmesi, Genelgemizin İliniz dahilindeki tüm Kaymakamlıklara, Belediyelere, Bayındırlık ve İskan Müdürlüğüne, Organize Sanayi Bölge Müdürlüğüne ve varsa Serbest Bölge Müdürlüğüne duyurulması hususunda bilgilerinizi arz gereğini rica ederim.

Zeki ERGEZEN

Bakan

Dağıtım

Gereği İçin: Bilgi İçin:

Pilot 19 İl Valiliğine İçişleri Bakanlığına

T.M.M.O.B. Maliye Bakanlığına

Teftiş Kuruluş Başkanlığına Sanayi ve Ticaret Bakanlığına

Yüksek Fen Kurulu Başkanlığına Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına

Y.D.K. Kuruluşlarına

………………... VALİLİĞİ

(Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü)

………………… ORGANİZE SANAYİ BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ

………………… SERBEST BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ

………………… BELEDİYE BAŞKANLIĞI

……/…../……… - ……./……/……… TARİHLERİ ARASI

YAPI DENETİM KURULUŞLARIYLA İLGİLİ YAPILAN

İŞ VE İŞLEMLERE AİT LİSTE

SIRA

FİRMANIN ADI

(ÜNVANI)

FİRMA

NO

YİBF.NO

RUHSAT TARİHİ ve SAYISI

RUHSAT

M2

AÇIKLAMA

             

İmza

Adı Soyadı

Ünvanı

Mühür

NOT:

1- Sadece formun düzenlendiği tarihler arası Yapı Denetim Kuruluşlarına verilen yapı ruhsatı ve değişikliklerine ait bilgiler girilecektir.

2- İmza bölümü ilgili İdarenin yetki verdiği idareciler tarafından imzalanacak ve resmi mühürle mühürlenecek.

 

30.03.2005 tarih ve 725 sayılı Genelge

T.C.

BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI
Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğü
ANKARA

SAYI: B.09.0.YİG.0.15.00.07/ 725
KONU: 4708 sayılı Kanun uygulaması.
…………….. VALİLİĞİNE
Bakanlığımız (Yapı İşleri Genel Müdürlüğü) Yapı Denetim birimine 4708 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat ile verilmiş olan asli görevlerin gecikmelere meydan verilmeden yerine getirilebilmesi, denetim sisteminin daha etkin bir şekilde işlerliğini sürdürebilmesi ve uygulamada karşılaşılan olumsuzlukların süratle giderilmesi açısından, aşağıda sıralanan hususlara riayet edilmesi gerekmektedir.

Yapı Denetimi Uygulama Usul ve esasları Yönetmeliği'nin 11. maddesinin 3. paragrafında “Kanunun uygulanmasına ilişkin doğabilecek uyuşmazlıklar, öncelikle yapının bulunduğu yerin il Bayındırlık ve İskân Müdürlüklerince incelenerek sonuçlandırılır.” ve yine 11.02.2002 tarih ve 4-1135 sayılı Genelgenin 4. maddesinde “Yapı Ruhsatı verme yetkisine haiz İdarelerin ve Yapı Denetim Kuruluşlarının, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun uygulanması ve bu kanun ile ilgili imar uygulamalarındaki sorunlarla ilgili tüm yazılı başvurularını Valiliklere (Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü) yapmaları gerekmektedir.” hükümleri yer almaktadır. Dolayısıyla, 4708 sayılı Kanun'un uygulaması esnasında doğabilecek uyuşmazlıklar öncelikle Valiliğiniz (Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü) tarafından çözümlenecektir. İtiraz halinde konu, ilgili tüm bilgi ve belgeleri içeren bir rapor ile birlikte Bakanlığımız (Yapı İşleri Genel Müdürlüğü) Yapı Denetim Komisyon Başkanlığı'na iletilecektir.

4708 sayılı Kanunun 2. maddesinin b fıkrasında “Yapı denetimini üstlendiğine dair ilgili idareye taahhütname vermek, yapı ruhsatının ilgili bölümünü imzalamak, bu yapıya ilişkin bilgileri yapı ruhsatı düzenleme tarihinden itibaren yedi gün içinde Bakanlığa bildirmek.” ve yine Yapı Denetimi Uygulama Usul ve esasları Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 2. paragrafında “Yapı denetim kuruluşları, yapı denetimi izin belgesinin noter tasdikli sureti ile Bakanlıkça onaylanmış yapıya ilişkin bilgi formunun aslını, yapı ruhsatı alınması aşamasında ilgili idareye vermek zorundadır.” hükümleri yer almaktadır. Buna göre, yapı denetim kuruluşu, denetim sorumluluğunu üstleneceği yapıya ilişkin tüm bilgileri Bakanlığımız resmi internet sayfası http://ydk.bayindirlik.gov.tr de girerek, internet sayfamızda kayıt altına alınan ve sorgulanan bilgileri içeren bir nüsha Yapıya İlişkin Bilgi Formu (YİBF), bir nüsha Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi ve bir nüsha taahhütname çıktısı aldıktan sonra, gerekli işlemlerini müteakip ilgili idaresine vereceklerdir.

Yapı denetim kuruluşu tarafından teslim edilen bu belgelerin doğruluğu, ilgili İdaresince Bakanlığımız resmi internet sayfası http://ydk.bayindirlik.gov.tr/bim.asp ' den kontrol edilerek teyit edilecektir.

Yapı Denetimi Uygulama Usul ve Esasları Yönetmeliğinin 6. maddesinde belirtildiği üzere Bakanlığımız resmi internet sayfasına girişi yapılan, Yapı Denetim Bilgi İşlem Sistemince sorgulanıp-onaylanarak basılan Yapıya İlişkin Bilgi Formu (YİBF) ve Taahhütnamenin birer nüshasını, aynı Kanunun 2.maddesinin (b) bendinde yer alan “ Yapı denetimini üstlendiğine dair ilgili idareye taahhütname vermek, yapı ruhsatının ilgili bölümünü imzalamak, bu yapıya ilişkin bilgileri yapı ruhsatı düzenleme tarihinden itibaren (7) yedi gün içinde Bakanlığa bildirmek” hükmü uyarınca yapı denetim kuruluşu, 7 (yedi) gün içinde yapı denetim bilgi işlem sistemi tarafından sorgulanıp, onaylanarak basılan Yapıya İlişkin Bilgi Formuna (YİBF) istinaden düzenlenen yapı ruhsat bilgilerini http://ydk.bayindirlik.gov.tr/yfk_genelgeler.htm sayfasında yer alan ruhsat tarihi girişi linki aracılığıyla Genel Müdürlüğümüze gönderecektir. Yapı denetim kuruluşlarının bu Genelge hükümleri gereği gerçekleştirdikleri işlemlerin kontrolü amacıyla, ekte bulunan form ilgili idare tarafından doldurularak, periyodik olarak en geç takip eden ayın ilk haftasının sonuna kadar, Bakanlığımıza (Yapı İşleri Genel Müdürlüğü) ileteceklerdir.

Denetimi üstlenilen yapı, 21.11.2003 tarih ve 11954 sayılı Genelgenin (6A, 6B, 6C, 7, 8, 9) maddeleri kapsamına giriyor ise, yapı denetim kuruluşu aynı Genelgenin 19. maddesine istinaden 17.12.2003 tarih ve 32640 sayı ile resmi internet sayfamızda yayımlanan duyuru eki formata uygun yazıyı, kanun gereğince ilgili idareye YİBF ve taahhütnameye ile birlikte vermek zorundadır.

Yapı Denetim birimleri tarafından e-Devlet anlayışı içerisinde yürütülen çalışmaların aksamasına meydan verilmemesi açısından, yukarıda belirtilen esaslara titizlikle uyulması, Genelgemizin iliniz dahilindeki tüm Kaymakamlıklara, Belediyelere, Organize Sanayi Bölge Müdürlüğüne, varsa Serbest Bölge Müdürlüğü ile ayrıca ilgili diğer kurum ve kuruluşlara duyurulması; uygulama ile görevli personele imza karşılığı tebliğ edilmesi hususlarında gereğini önemle rica ederim.

Sefer AKKAYA

Bakan a.

Genel Müdür

EKLER:
Ek 1- İlgili idarelerce hazırlanacak
Aylık Ruhsatlandırma Bilgi Formu.

Dağıtım

Gereği İçin: Bilgi İçin:

Pilot 19 İl Valiliğine İçişleri Bakanlığına

T.M.M.O.B. Maliye Bakanlığına

Teftiş Kuruluş Başkanlığına Sanayi ve Ticaret Bakanlığına

Yüksek Fen Kurulu Başkanlığına Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına

Y.D.K. Kuruluşlarına (İnternet Duyurusu)

………………... VALİLİĞİ

(Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü)

………………… ORGANİZE SANAYİ BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ

………………… SERBEST BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ

………………… BELEDİYE BAŞKANLIĞI

.…/..../……… - …./…./……… TARİHLERİ ARASI

YAPI DENETİM KURULUŞLARIYLA İLGİLİ YAPILAN

İŞ VE İŞLEMLERE AİT LİSTE

SIRA

YAPI DENETİM KURULUŞUNUN ADI

(UNVANI)

KURULUŞ

NO

Y.İ.B.F. NO

YAPI SAHİBİ

RUHSAT TARİHİ ve SAYISI

RUHSAT

M 2

AÇIKLAMALAR

 

       

 

 

 

 

Adı Soyadı

Unvanı

Mühür

NOT:

1- Sadece formun düzenlendiği tarihler arası Yapı Denetim Kuruluşlarına verilen yapı ruhsatı ve değişikliklerine ait bilgiler girilecektir.

2- İmza bölümü ilgili İdarenin yetki verdiği idareciler tarafından imzalanacak ve resmi mühürle mühürlenecektir.

13.04.2006 tarih ve 1493 sayılı Genelge

T.C.

BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI
Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğü
ANKARA

SAYI: B.09.0.YİG.0.15.00.07/1493
TARİH: 13.04.2006
KONU: Yapı Denetimi
…………….. VALİLİĞİNE
4708 Sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun ve Yönetmeliğinin uygulanması ile ilgili olarak daha önce Bakanlığımızca çıkartılan bazı genelgeler ile ilgili uygulamaya yönelik tereddütlerin giderilmesi için 21.11.2003 tarih 31016-11954 sayılı genelgemizin 6-A, 6-C ve 7 nolu maddeleri işlemden kaldırılmış ve aşağıdaki açıklama ve değişikliklerin yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur.

1-Kendi parselinde ruhsatsız olarak yapımına başlanılmış yapılar öncelikle 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca mühürlenecek, yapı sahibi hakkında aynı kanunun 42. maddesi kapsamında işlem tesis edilecektir. Bu yapılardan ruhsat almak üzere başvuruda bulunanlara ilgili idarelerce öncelikle durum tespiti yapılarak yürürlükteki plan ve tüm mevzuata uygun hale getirilip getirilemeyeceği hususunda rapor tanzim edilir. Uygun hale gelmesi mümkün olmadığı kesinleşen yapılar İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca yıktırılır. Mevzuata uygun hale getirilmesi mümkün olduğu anlaşılan yapıların denetim işlemleri 4708 Sayılı Kanun ve mevzuatına göre gerçekleştirileceğinden parsel sahibince bir yapı denetim kuruluşu ile yapı denetim hizmet sözleşmesi yapılacaktır. Yapı denetim kuruluşu gözetiminde, proje müelliflerince, İdarece hazırlanan raporda dikkate alınarak, yapının mevzuata, tüm deney ve testlere göre gerekli tahkiklerinin yapılmasını müteakip yapı güvenliğinin belirlenmesi ve güçlendirme gerekip, gerekmediği, gerekiyorsa güçlendirme esaslarına ilişkin hususlarda belirtilerek ayrıntılı inceleme raporu ve gerekmesi halinde güçlendirme projeleri de hazırlanarak yapı denetim kuruluşuna verilecektir. Bu projeler yapı denetimi kuruluşu tarafından yürürlükteki tüm mevzuat hükümleri, ilgili standartlar ve şartnamelere uygunluğu açısından incelenip uygun bulunanlar onaylanmak ve yapı ruhsatı düzenlenmek üzere ilgili idaresine verilecektir. Yapı denetim kuruluşlarının bu yapılardaki yapı denetim sorumluluğu tüm yapı inşaat alanını kapsar. Ruhsatsız olarak yapımına başlanılmış yapılarda yapı cinsine göre yapım süresi ve denetim ücreti ilgili idaresince proje tespiti yapılan ve müelliflerince tüm deney test ve tüm mevzuata göre gerekli tahkikleri yapılmış yapı kısmı ile ilgili olarak yapı denetim kuruluşu olarak yapacakları inceleme hizmet bedeline (inşai faaliyeti biten kısmın alanı x yapı cinsine göre yapı yaklaşık birim fiyatı x asgari hizmet bedeli oranı x 0,20 = karşılığı çıkan bedelden hiçbir şekilde aşağı olmaz) imalatı yapılacak kalan kısmın yapı sınıfına göre maliyeti eklenerek toplam maliyet bulunacaktır. Toplam maliyet toplam yapı inşaat alanına bölünerek (m2) birim maliyet tespit edilecek ve yönetmeliğin 14. maddesinde belirtilen Yapı Denetimi Hizmet Bedeline Esas Oranlar cetvelinde belirtilen esaslara göre hesaplanacaktır. Yapıya ilişkin Bilgi formlarında (YİBF) toplam yapı inşaat alanı girişi yapılacaktır.

2- 3194 Sayılı İmar Kanunu hükümlerine göre yapı ruhsatı alarak yapımına başlanılmış ve ruhsat süresi içinde imar planına, mevzuata, ruhsat ve eklerine standartlara, teknik şartnamelere uygun yapılarak inşai faaliyeti kalmamış ve bu husus ilgili İdarece tespit edilmiş ancak yapı kullanma izin belgesi almayarak ruhsatsız duruma düşmüş yapıların; yeniden ruhsat düzenleme işlemi aşağıda belirtildiği şekilde yapılacaktır.

Bu yapılar hakkında öncelikle 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca işlem yapılması zorunludur. İlk ruhsat alındığı tarihteki plan ve mevzuat hükümlerine, ruhsat eki projelerine uygun yapıların sorumlularına ruhsatın hükümsüz hale gelmiş olması nedeniyle veya yürürlükteki mevzuata göre güçlendirme gerekmesi nedeniyle İmar Kanununun 42. maddesinin tatbiki mümkün değildir.

Bu yapılara yapı kullanma izin belgesi düzenlenmesi aşamasında; sorumluluğu yükümlenen ilgili teknik elemanlarca veya yapı denetim kuruluşunca yapı projelerinin ilgili yönetmelikler/standartlar, teknik şartnameler ve diğer mevzuat hükümlerine deprem etkilerine uygunluğu değerlendirilerek yapı güvenliğine, ilişkin rapor düzenlenir. Bu rapor ilgili idarece incelenerek onaylanır.

Sorumluluğu yükümlenen ilgili teknik elemanlarca veya yapı denetim kuruluşunun düzenlediği rapor sonrası, inşai faaliyeti tamamlanmış yapının, zemin etüdü ve taşıyıcı sistem testlerinin yapılarak, deprem etkilerine, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olduğu, yapı projelerinde herhangi bir değişiklik veya düzeltme gerekmediği tespit edilir ise, bu yapıya ilgili mevzuat hükümlerine göre yapının tamamının sorumluluğu, uzmanlık alanına göre tüm yapı denetim görevlileri tarafından üstlenilmek koşuluyla, yeniden yapı projeleri onaylanarak ruhsat ve yapı kullanma izin belgesi düzenlenmesi mümkündür.

İlgili idare ve sorumluluğu yükümlenen ilgili teknik elemanlarca veya yapı denetim kuruluşlarının düzenlediği rapor sonrası yapılan incelemede, yapıda güçlendirme ve bu amaçla yapı projelerinde herhangi bir değişiklik veya düzeltme gerektiği tespit edilir ise 4708 sayılı kanuna göre yapı denetim sorumluluğu yapı denetim kuruluşu tarafından üstlenilmek şartıyla yürürlükteki yönetmeliklerin öngördüğü güvenlik şartlarına uygun olarak hazırlanan takviye (güçlendirme) projeleri ruhsat eki olarak ibraz edilerek yeniden yapı ruhsatı düzenlenir.

Bu yapıların sorumluluğu yükümlenen ilgili teknik elemanlarca ve/veya yapı denetim kuruluşlarınca incelenmesi deney, test, tahkik, proje kontrolü vs gibi işlemler için yapı sahibi ile anlaşarak bir toplam hizmet bedeli ve bu bedelin inşaat alanına bölünmesi suretiyle m2 maliyet tespit edilecektir.

Bu yapıların inceleme süresi ve denetim ücreti toplam maliyet üzerinden yönetmeliğin 14. maddesinde belirtilen “Yapı Hizmet Bedeline Esas Oranlar" cetvelinde belirtilen esaslara göre hesaplanacaktır.

Yapıya İlişkin Bilgi Formlarında (YİBF) toplam inşaat alanı girişi yapılacaktır. #9;

Bu gibi yapılarda; yapı denetim görevi yeniden yapı ruhsatı alınmadan önceki yapı ruhsatında sorumluluğu üstlenen ilgili teknik elemanlarca üstlenilebilir, aksi takdirde yapı denetim kuruluşu tarafından 4708 sayılı kanun hükümlerine göre yürütülecektir.

3- 3194 Sayılı İmar Kanunu hükümlerine göre yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi olup ta yapının statik sistemine dokunmadan, taşıyıcı sistemi etkilemeyen, kullanım amacı değişikliği, hafif malzemeden ara bölme duvar yapımı, bağımsız bölümler arasındaki veya içindeki taşıyıcı olmayan bölme duvarların kaldırılması, bağımsız iki bölüm arasında kapı açılması, ait olduğu piyeste kalmak üzere pencere yerlerinin ve ebatlarının değiştirilmesi, kapı ebatlarının değiştirilmesi, bağımsız bölüm sayılarının değiştirilmesi durumlarında kısmi tadilat ruhsatı düzenlenecektir.

Yapı Denetim kuruluşu veya sorumluluğu yükümlenen ilgili teknik eleman tarafından mevcut yapı ve bu yapıya ilişkin projeler ilgili yönetmelikler, standartlar, teknik şartnameler ve diğer mevzuat ve hükümlerine uygunluğu ile ilgili ayrıntılı ve gerekçeli inceleme raporu hazırlanacaktır.

İnceleme raporunda, mevcut yapının talep edilen değişikliklerle birlikte deprem etkilerine, yapı ile ilgili genel ilkeler ile mühendisliğe ilişkin teknik kurallara, standartlara, onaylı projelerine ve yapı güvenliği açısından uygun olduğu belirtilmelidir.

Yapı denetim kuruluşu veya sorumluluğu yükümlenen ilgili teknik eleman tarafından, incelenerek uygun görüş verilen projeler tüm deney test ve tahkik sonuçları ile inceleme raporları, incelenmek ve yapı ruhsatı düzenlenmek üzere ilgili İdaresine verilecektir.

Bu kapsamdaki tüm binayı ilgilendirmeyen yapının statik sistemine dokunmadan, taşıyıcı sistemi etkilemeyen kısmi ruhsat sorumluluğu Yapı Denetim Kuruluşu veya ilgili sorumluluğu yükümlenen ilgili teknik elemanlarca da deruhte edilebilir. Yapı Denetim hizmet sözleşmesi, Yapı Denetim Kuruluşu (yada sorumluluğu yükümlenen ilgili teknik elemanlar) ile ilgilisi (bağımsız bölüm sahibi, mülk sahibi arasında ) yapılacaktır.

Yapı güvenliğinin incelenmesine (Kontrol, deney, test, tahkik, proje kontrolü gibi) esas inceleme hizmet bedeline, imalatı yapılacak kısmın yapı sınıfına göre denetim hizmet bedeli dahil edilerek toplam maliyet bulunacaktır. Toplam maliyet toplam inşaat alanına bölünmek suretiyle m2 birim maliyet tespit edilecektir.

Toplam maliyet hesabı ilgili idaresince tasdik edilecektir. İlk yapı ruhsatının ve yapı kullanma izin belgesinin aslı ya da ilgili idaresince aslının aynıdır onaylı nüshası Bakanlığa gönderilecektir.

Bu yapıların yapım süresi ve denetim ücreti, toplam maliyet üzerinden, yönetmeliğin 14. maddesinde belirtilen “Yapı Denetimi Hizmet Bedeline Esas Oranlar" cetvelindeki belirtilen esaslara göre hesaplanacaktır.

Yapı denetim kuruluşlarının bu tip yapılardaki sorumluluğu yapılan iş ile sınırlıdır.4-Yapı ruhsatı alındıktan sonra başlanıp da beş yıl içinde tamamlanamayan süresi içinde ruhsatı yenilenmeyerek ruhsatsız duruma düşen plan ve mevzuata uygun veya aykırı yapılara öncelikle 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca işlem tesis edilecektir.

Denetim işlemleri 4708 sayılı kanun ve mevzuatına göre yapılmak durumunda olan bu tip yapılarda, ilgili idarelerce durum tespiti yapılarak, imar mevzuatına uygun olup olmadığı, uygun değil ise uygun hale getirilip getirilemeyeceği hususunda rapor tanzim edilir. İlk ruhsat alındığı tarihteki plan ve mevzuata aykırı yapıldığı tespit edilenler ile ruhsat süresi dolmasına rağmen inşai faaliyetleri sürdürülen yapıların sahibine, müteahhidine ve fenni mesullerine İmar Kanunun 42. maddesi uygulanacaktır. Yürülükteki plana uygun hale gelmesi mümkün olmadığı kesin olarak anlaşılan yapılar İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca yıktırılacaktır.

Yapıldığı kadarıyla, yürürlükteki plana uygun olanlar ile plana uygun olmayan ancak uygun hale getirilerek yapı ruhsatı düzenlenmesi mümkün olduğu anlaşılan ruhsatı hükümsüz hale gelmiş yapıların denetim işlemleri 4708 sayılı kanuna göre gerçekleştirileceğinden parsel sahibince bir yapı denetim kuruluşu ile yapı denetim hizmet sözleşmesi yapılacaktır.

Yapı denetim kuruluşu gözetiminde, proje müelliflerince; idarece hazırlanan raporda dikkate alınarak yapının tüm deney, test ve ilgili tüm mevzuata göre gerekli tahkiklerinin yapılmasını müteakip, güçlendirme gerekip gerekmediği gerekiyorsa güçlendirme esaslarına ilişkin hususlarda belirtilerek ayrıntılı inceleme raporu ve gerekmesi halinde güçlendirme projeleri de hazırlanarak yapı denetim kuruluşuna verilecektir.

Bu projeler, yapı denetim kuruluşu tarafından tüm mevzuat hükümleri, ilgili standartlar ve şartnamelere uygunluğu açısından incelenip uygun bulunanlar onaylanmak ve yapı ruhsatı düzenlenmek üzere ilgili İdaresine verilecektir.

Yapıya ilişkin bilgi formlarına (YİBF) toplam yapı inşaat alanı girişi yapılacaktır.

Bu maddede belirtilen yapı ruhsatı alındıktan sonra başlanıp da 5 yıl içinde tamamlanamayan ve ruhsatı yenilenmeyerek ruhsatsız duruma düşen yapılarda yapı cinsine göre yapım süresi ve yapı denetim ücreti ilgili İdaresince durum tespiti yapılan ve proje müelliflerince tüm deney test ve tüm mevzuata göre tahkikleri yapılmış yapı kısmı ile ilgili olarak Yapı Denetim Kuruluşu olarak yapacakları inceleme hizmet bedeline (inşai faaliyeti biten kısmın alanı x yapı cinsine göre yapı yaklaşık birim fiyatı x asgari hizmet bedeli oranı x 0.20 = karşılığı çıkan bedelden hiçbir şekilde aşağı olamaz.) imalatı yapılacak kalan kısmın yapı sınıfına göre maliyeti eklenerek toplam maliyet bulunacaktır. Toplam maliyet toplam inşaat alınana bölünerek m2 birim maliyet tespit edilecektir.

Yapılan kontrol, deney, test ve tahkik hesapları sonucunda güçlendirme gereken durumlarda inceleme hizmet bedeli ile imalatı yapılacak kalan kısmın yapı sınıfına göre bulunan denetim hizmet bedeli maliyetleri toplamına, güçlendirmeye esas denetim hizmet bedeli ilave edilerek toplam maliyet bulunacaktır. Bu durumda da toplam maliyet, toplam inşaat alınana bölünerek m2 birim maliyeti tespit edilecektir.

Bu yapıların yapım süresi ve denetim ücreti, toplam maliyet üzerinden yönetmeliğin 14. maddesinde belirtilen “Yapı Denetim Hizmet Bedeline Esas Oranlar" cetvelinde belirtilen esaslara göre hesaplanacaktır.

Yapıya ilişkin bilgi formlarında (YİBF) toplam yapı inşaat alanı girişi yapılacaktır.

Yapı denetim kuruluşlarının bu yapılardaki yapı denetim sorumluluğu tüm yapı inşat alanını kapsar.

5- 23.11.2003 tarih 31016-11954 sayılı genelgemizin 13. maddesinde; Yönetmeliğin 15. maddesindeki hakediş ödenmesine ilişkin esaslar belirtilerek Yapı Denetim Kuruluşlarının hakediş evraklarını ilgili İdarelere teslim etmesinin İdarelere karşı ihbar niteliğinde olduğu sonraki taksitin yatırılmaması sonucunda yapı tatil tutanağı düzenlenmesinin İdarelerin sorumluluğunda bulunduğu belirtilmiş olmasına rağmen ilgili İdarelerin gerekli önlemleri almadığı halen yapı denetim kuruluşlarının hakedişlerini ödemek için bir sonraki taksitin yatırılmasını ön koşul olarak ileri sürdükleri zaman zaman Bakanlığımıza iletilen şikayetlerden görülmektedir.

Bu konular, ilgili Bakanlıklara intikal ettirilecektir.

6- Yapı denetim kuruluşları, yüklenici firma, yapı sahibi ve beton üreticisi firma tarafından taze beton numune alımı yapılmayacak, bu şekilde alınan numuneler izin belgeli laboratuvarlar tarafından kesinlikle kabul edilmeyecektir.

7- Taze beton numunesi alınması işleminde; TS 500 Şubat 2000 standardında belirtildiği gibi, tek binada beton imalatının her 100 m3 den veya bir günde dökülen beton miktarından (dökülen beton miktarının 100 m3 ten az olması halinde) altı adet beton numunesi alınacaktır. Numunelerin dökülen betonu temsil edebilmesi için, üç adet değişik mikserin her birinden (bir beton kümesinden) ikişer adet beton numunesi alınacak, bir mikserden (bir beton kümesinden) alınan iki adet numuneden biri 7 günde diğeri de 28 günde deneye tabi tutulacaktır.

8- Yapılarda mevcut sertleşmiş betondan numune (karot) alınması durumunda; karotların yetkili laboratuvar Denetçi Mühendisi gözetiminde, Yapı Denetim Kuruluşu yapı denetçisi ve yüklenicinin katılımı ile oluşan heyet tarafından tutanakla alınması karot alma işlemine başlanılmadan yapı elemanlarında çok sayıda beton test çekici deneyi yapılması bu deneylerden elde edilecek basınç dayanım değerlerinin dikkate alınarak söz konusu betonu temsil edecek şekilde yapı elemanı seçimi yapılarak karot alınması gerekmektedir.

Karot numunesi alma ve deneye tabi tutulması ve değerlendirme işlemlerinde TS 10465/Kasım 1992 deki deney metotlarına uyulacak ve deney raporlarında ilgili standartlarda olmayan (dönüşüm katsayıları gibi) kriterler basınç dayanım sonuçlarına kesinlikle uygulanmayacaktır.

9- 4708 Sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamında ruhsatlandırılan yapılara ait Jeoteknik raporlarda; yapılan deneylerin raporları Bakanlığımız tarafından izin belgeli zemin laboratuvarlarınca hazırlanmış olacak ve ilgili Yapı Denetim Kuruluşları ile İdareler kesinlikle zemin raporu sonuçlarına göre işlem tesis edilmesini sağlayacaklardır.

10- Meslek Odalarınca, projelerin oda tarafından vize edilmesi veya projelerin mesleki denetimden geçirilmesi işlemlerinin 3194 sayılı İmar Kanunu, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun ve 6235 sayılı TMMOB Kanunu'nda yer almadığı, çeşitli tarihlerde yayımlanan genelgelerde talimatlandırılmasına karşın TMMOB'ne bağlı Meslek Odalarınca, proje müelliflerince talep edilen sicil durum belgesinin düzenlenmesi için projelerinin vize ve onaya tabi tutulduğu belirlenmiş olup mevzuata aykırı bu işlemin uygulamadan kaldırılması gerekmektedir. Ancak ilgili belediyesi veya mal sahibinin talebi halinde söz konusu işlem TMMOB Meslek Odalarınca yapılabilir.

Uygulamada yukarıda belirtilen esaslara uyulması, konu ile ilgili çalışma ve denetimlerin bu yaklaşımla yürütülmesi, genelgemizin iliniz dahilindeki tüm Kaymakamlıklara, Belediyelere, Bayındırlık ve İskan Müdürlüğüne, Organize Sanayi Bölge Müdürlüğüne ve varsa Serbest Bölge Müdürlüğüne duyurulması hususunu bilgilerinize arz gereğini rica ederim.

Faruk Nafiz ÖZAK

Bakan

Dağıtım

Gereği İçin: Bilgi İçin:

Pilot 19 İl Valiliğine İçişleri Bakanlığına

T.M.M.O.B. Maliye Bakanlığına

Teftiş Kuruluş Başkanlığına Sanayi ve Ticaret Bakanlığına

Yüksek Fen Kurulu Başkanlığına Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına

Y.D.K. Kuruluşlarına (İnternet Duyurusu)

Nehirajans